Aanzienlijk deel zzp'ers komt niet twee jaar rond bij ziekte: 'Bewust risico'

In dit artikel:

Het Centraal Planbureau (CPB) onderzocht hoe goed zelfstandigen en zzp'ers bestand zijn tegen inkomensverlies door baanverlies of arbeidsongeschiktheid. Volgens het onderzoek kan ongeveer 70% van de zelfstandigen twee jaar lang de vaste, noodzakelijke uitgaven blijven betalen als hun inkomsten wegvallen. Bij zelfstandigen met een verzekering die vanaf één jaar ziekte uitkeert, ligt dat aandeel rond de 75%. Tegelijkertijd blijkt dat een niet onaanzienlijk deel zeer kwetsbaar is: 15,4% kan de eindjes slechts minder dan zes maanden aan elkaar knopen.

Connie Maathuis van Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN), die zo'n 130.000 zzp'ers vertegenwoordigt, noemt de uitkomst “bemoedigende cijfers” en wijst erop dat in de CPB-schatting nog geen rekening is gehouden met private arbeidsongeschiktheidsverzekeringen en andere vormen van risicodekking. Zij benadrukt ook dat er wel zelfstandigen zijn zonder voldoende bescherming en dat VZN hen aanmoedigt maatregelen te treffen. Peer Goudsmit van Comité ZZP noemt de meeste zzp'ers ondernemers die zelf keuzes maken om risico's te dragen, bijvoorbeeld door buffers op te bouwen, partnerinkomen, lagere vaste lasten of deelname aan broodfondsen.

De bevindingen zijn relevant in het licht van de voorgenomen wet Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid voor Zelfstandigen (BAZ), die naar verwachting in 2030 zou ingaan en voor ongeveer één miljoen mensen met ‘winst uit onderneming’ geldt. Momenteel is driekwart van de zelfstandigen niet verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid — veelal omdat ze het onnodig of te duur vinden, of vanwege een medische voorgeschiedenis. Onder de nieuwe wet betalen zelfstandigen maximaal €171 per maand; na twee jaar ziekte keert de verzekering uit tot maximaal het minimumloon tot aan de AOW‑leeftijd.

Het CPB waarschuwt dat de uitkering pas na twee jaar begint uit te betalen, terwijl sommige zelfstandigen al eerder in financiële problemen kunnen komen. De Raad van State beoordeelde de wet recent als “niet of nauwelijks uitvoerbaar”; VZN bekijkt het advies en zal hierop reageren. Het CPB‑rapport onderstreept de uiteenlopende risico‑ en afdekkingsstrategieën onder zelfstandigen en benadrukt dat een deel van de groep extra kwetsbaar blijft zolang de timing en vorm van verplichte dekking ongewis zijn.