Aanvalsplan Landschap in actie: van ambitie naar uitvoering in het landschap
In dit artikel:
Het Aanvalsplan Landschap verzamelt een breed consortium met één heldere ambitie: minimaal 10% van het landelijke gebied verrijken met groene en blauwe landschapselementen. Onder regie van Stichting Deltaplan Biodiversiteitsherstel werd een collectieve subsidieaanvraag bij het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) ingediend, waarna in zeven provincies negen projecten werden uitgevoerd. Tot nu toe zijn negen projecten afgerond; de eerste startten in 2024 en leverden circa 350 kilometer aan nieuwe of herstelde elementen op. In mei 2025 werd een vervolgaanvraag ingediend met als doel in totaal 700 kilometer te realiseren.
Drie afgeronde projecten illustreren de aanpak en effectiviteit:
- Brabants Landschap (Van Gogh Nationaal Park): Met een nadruk op veel kleinschalige initiatieven realiseerde dit project 145 deelprojecten, waarbij meer dan honderd lokale initiatieven betrokken waren. Door te kiezen voor vele kleine, laagdrempelige ingrepen — houtsingels, hagen, elzensingels, rijen knotbomen, hoogstamboomgaarden en vijf nieuwe poelen — ontstond een fijnmazig netwerk dat biodiversiteit en waterberging versterkt. Uitdagingen lagen vooral bij het vinden van voldoende geschikte plannen en logistieke organisatie van plantmateriaal. De aanpak vergrootte wel het lokale draagvlak en zorgde dat kleinere initiatieven konden meedoen die normaal buiten regelingen vallen.
- Natuurrijk Limburg: Hier gaf een flexibele, locatiegerichte uitvoering de doorslag. In plaats van grootschalige uniforme plannen werkte men met tientallen individuele locaties en maatwerk per grondeigenaar. Resultaten zijn onder meer aangelegde hagen, struweelranden, uitbreiding van houtige elementen, hoogstamboomgaarden en poelen. Vergunningen en gemeentelijke verschillen vroegen veel afstemming; een belangrijke les is dat vroegtijdige, duidelijke afspraken essentieel zijn. Het project leidde tot trots bij deelnemers en een zichtbaar sneeuwbaleffect: nieuwe aanmeldingen nadat buren resultaten zagen.
- Landschap Noord-Holland (Middelpolder): In dit waterrijke gebied werd ruim 1 kilometer natuurvriendelijke oever volledig in het water aangelegd, opgebouwd uit beschoeiing, grond en ingeplant met watervegetatie. De oever draagt zowel aan waterbeheer als aan habitatverbetering bij. Technische en logistieke uitdagingen — materialen via het water aanvoeren met pontons en stabiliteitsplanning in natte bodem — werden overwonnen door nauwe samenwerking en strakke voorbereiding.
Gezamenlijk laten de projecten zien dat veel kleine, lokaal gedragen ingrepen op korte termijn zichtbaar effect hebben: meer verbindingen in het groene en blauwe netwerk, grotere biodiversiteit en versterkt cultuurlandschap. Tegelijk wijzen uitvoeringservaringen op het belang van logistieke voorbereiding, duidelijke afspraken met grondeigenaren en maatwerk binnen lokale regelgeving.