Aanvallen, sancties, onderhandelen, repeat: is er een uitweg uit oorlog Iran?

In dit artikel:

Na een maand van relatieve rust is het conflict tussen de Verenigde Staten en Iran opnieuw opgelaaid. Amerikaanse troepen vielen raketinstallaties aan op het Iraanse eiland Larak, waarna Iran Amerikaanse doelen in Jordanië bestookte. Sindsdien voeren beide landen opnieuw aanvallen over en weer uit.

Zes maanden na het uitbreken van de oorlog zitten de VS en Iran in een patstelling. Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen hebben het Iraanse regime verzwakt, maar niet tot capitulatie gedwongen. Washington probeert daarom ook via economische druk resultaten te boeken. Nieuwe sancties moeten buitenlandse bedrijven, banken en rederijen afschrikken om Iran te helpen olie te verkopen. Volgens deskundigen heeft het uitblijven van een doorbraak de VS ertoe gebracht opnieuw militaire middelen in te zetten.

De druk op Iran neemt toe: door de blokkade van havens is de olie-export sterk gedaald, voedsel is veel duurder geworden en de munt heeft een dieptepunt bereikt. De groeiende onvrede onder de bevolking maakt het regime nerveus; nieuwe protesten zouden hard worden neergeslagen. Tegelijkertijd ondervindt ook de VS gevolgen van de oorlog door recordhoge dieselprijzen en toenemende politieke kritiek op president Trump. Binnen zijn regering en de legertop bestaan bovendien spanningen over de langdurige oorlog en defensieminister Pete Hegseth.

Ook in Iran is de machtsverdeling onzeker. Sinds de dood van opperste leider Ali Khamenei en andere leiders spreekt het regime niet meer met één stem: president Pezeshkian en minister Araghchi zouden willen onderhandelen, terwijl hardliners zich daartegen verzetten. Khamenei’s opvolger Mojtaba is na zijn verwondingen nauwelijks zichtbaar en geldt als minder ervaren dan zijn vader.

Analisten verwachten voorlopig geen formeel einde, maar een conflict dat blijft smeulen. Mogelijke uitkomsten zijn nieuwe volksprotesten die het regime verzwakken, of zulke zware economische druk dat Iran weer gaat onderhandelen. Beide partijen willen een grootschalige oorlog vermijden, maar geen van beiden lijkt bereid als eerste concessies te doen. Ondertussen slinken de westerse voorraden voor luchtverdediging, waardoor de vraag rijst hoe lang de VS meerdere oorlogen tegelijk kan volhouden.