Massaal staken niet aan de orde: 'Het ligt niet in onze aard qua emoties'

In dit artikel:

In 2025 vonden minder stakingsacties plaats dan in 2024, maar de acties waren langer en leverden daardoor meer verloren werkdagen op. Volgens het CBS waren er vorig jaar ongeveer 23 stakingen — weer op het niveau van de afgelopen decennia — tegenover 36 in 2024 en een piek van 52 in 2023. Hoewel het aantal acties daalde, steeg het totaal aantal verloren werkdagen naar bijna 60.000, ruim 6.000 meer dan een jaar eerder. Daarnaast waren rond de tienduizend werknemers bij de stakingen betrokken, ongeveer de helft van het aantal in 2024.

De daling van het aantal stakingen wordt deels toegeschreven aan de Nederlandse onderhandelingscultuur: werkgevers en vakbonden proberen problemen vooral aan de cao-tafel op te lossen en schuwen massale uitval van werk, een verschil met landen als België, Frankrijk of Duitsland. Economische factoren spelen ook mee: de hoge inflatie in 2023-2024 leidde toen tot meer en heftigere loononderhandelingen en meer acties.

Sectorale uitschieters bepaalden het beeld van 2025. De industrie kende met tien acties de meeste stakingen, maar in de handel waren de meeste werknemers betrokken (ruim 4.000) en gingen daar circa 17.000 werkdagen verloren. Vervoer en opslag telde vijf actieperiodes met samen ruim 6.000 verloren werkdagen. De grootste individuele actie vond plaats in het onderwijs: door een estafettestaking werden ruim 28.000 werkdagen verloren, hoewel relatief weinig werknemers mee protesteerden (ongeveer 2.000).

Verder voerden werknemers 63 andere vormen van actie zonder directe werktijdverlies, zoals productie-afbouw of manifestaties. Cao-gerelateerde onvrede bleef de belangrijkste aanleiding, maar minder vaak dan in 2023. Uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden blijkt bovendien dat werknemers in 2025 tevredener waren over hun cao (83%) en salaris (80%) dan enkele jaren eerder, wat deels de vermindering van acties kan verklaren.