ChatGPT leidt tot meer nepbronnen in Nederlandse onderzoeken

In dit artikel:

Honderden onderzoekers aan Nederlandse universiteiten hebben in de afgelopen jaren verwezen naar wetenschappelijke bronnen die helemaal niet blijken te bestaan. Dat blijkt uit een gezamenlijk onderzoek van De Groene Amsterdammer en de Data School van de Universiteit Utrecht, die meer dan 130.000 peerreviewde artikelen doorlichtten. Volgens hun analyse is het aandeel publicaties met zulke spookreferenties in drie jaar tijd sterk toegenomen: van ongeveer één op de 1400 artikelen in 2023 naar één op de 200 in de eerste maanden van 2026.

In totaal vonden de onderzoekers 748 verwijzingen naar niet-bestaande studies in 208 artikelen. Opvallend is dat die publicaties verschenen in gerenommeerde tijdschriften, zoals het Journal of Heart and Lung Transplantation, Public Administration en Computers, Environment and Urban Systems. Dat zet vraagtekens bij de controle op de kwaliteit van de beoordeling door vakgenoten.

De toename lijkt samen te hangen met de opkomst van generatieve AI, vooral sinds de komst van ChatGPT. De stijging begon rond december 2023. Sommige nepverwijzingen waren lastig te herkennen omdat ze er geloofwaardig uitzagen, terwijl andere juist duidelijke foutjes bevatten, zoals verwijzingen naar opgeheven tijdschriften of onzinnige titels. De bevindingen sluiten aan bij eerdere internationale waarschuwingen dat het probleem van verzonnen bronnen in de wetenschap snel groeit, vooral in de medische literatuur.