Aanslagen op synagoge en Joodse school wijzen op link met oorlog in Iran: 'Dat zien we helaas vaker'
In dit artikel:
In de nacht van vrijdag op zaterdag om ongeveer 03.45 uur ontplofte bij de Joodse school Cheider aan de Zeelandstraat in Amsterdam-Buitenveldert een explosief. De schade bleef beperkt, mede omdat de beveiliging recent al was opgevoerd na een eerdere aanslag in Rotterdam. Het incident in Amsterdam is de derde aanslag op Joodse instellingen in de Benelux binnen een week: eerder waren er vergelijkbare ontploffingen bij een synagoge in Rotterdam (nacht van woensdag op donderdag, rond 03.45 uur) en bij een synagoge in Luik (nacht van 8 op 9 maart, eveneens circa 03.45 uur). In Rotterdam zijn vier verdachten (tussen 17 en 19 jaar, afkomstig uit Tilburg) gearresteerd; in Amsterdam wordt nog gezocht naar de daders. Het Openbaar Ministerie onderzoekt of er een rechtstreeks verband bestaat tussen de drie incidenten.
Kort na de aanslagen verschenen videobeelden op Telegramkanalen die worden gelinkt aan de sjiitische as (onder meer Hezbollah en de Iraanse Revolutionaire Garde). De clips vertonen opvallende overeenkomsten: hetzelfde logo — een arm met een geweer voor een wereldbol — en dezelfde onduidelijke tekens, en ze werden geclaimd door een groep die zich Ashab al‑Yamin noemt (“De Beweging van Rechtvaardigen”). Onderzoekers, waaronder Joe Truzman van de FDD, vinden aanwijzingen dat deze groep mogelijk nieuw of geconstrueerd is en dat het logo afgekeken lijkt van Iraanse milities; sommige symbolen komen niet overeen met Arabische of Perzische letters en ook ontbreken gebruikelijke terreurconventies in de verklaringen.
Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel sluit een mogelijke link tussen de Nederlandse aanslagen niet uit, maar duidt volgens hem op verschillende dadergroepen: in Rotterdam waren vermeende daders snel gepakt, in Amsterdam wordt nog gezocht. Zijn ministerie overweegt extra maatregelen en hoe gemeenten gesteund kunnen worden door politie en OM. Minister van Defensie Dilan Yeşilgöz verklaarde dat er rekening wordt gehouden met Iraanse betrokkenheid en noemde de aanvallen een poging om angst in Nederland te zaaien en de rechtsstaat te ondermijnen. Ook het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken wees richting Iran en zag paralellen tussen het gebruikte beeldmerk en dat van de Houthi’s in Jemen.
De incidenten passen volgens experts in een breder patroon sinds de escalatie van het conflict in Gaza na 7 oktober 2023: Joodse gebouwen zijn vaker doelwit, en ook elders in de wereld is het aantal aanslagen en bedreigingen op Joodse gemeenschappen toegenomen — recent bijvoorbeeld in de VS (poging tot aanval op een synagoge bij Detroit) en in Canada (beschietingen rond Joodse instellingen in Toronto en Montreal). Bart Wallet (hoogleraar Joodse studies) plaatst de gebeurtenissen in het kader van “golven” van internationaal terrorisme en ziet een verband met spanningen in het Midden‑Oosten: wanneer Iran onder druk komt, verplaatst geweld zich soms naar Joodse gemeenschappen elders als politiek statement. Nationaal coördinator Eddo Verdoner benadrukt dat aanvallen op scholen en synagogen bedoeld zijn om maximale angst te zaaien en dat bescherming van het Joodse leven prioriteit heeft.
Ondanks de schrik tonen betrokkenen volgens deskundigen veerkracht: de Joodse gemeenschap heeft sinds de jaren tachtig eigen beveiligingsorganisaties en krijgt sinds 2023 extra overheidssteun. De onderzoeken naar motief en organisatorische verbanden lopen voort; belangrijkste beleidsprioriteit blijft het waarborgen van de directe veiligheid van Joodse instellingen en burgers.