Aanhoudend slecht weer en wateroverlast in Spanje en Portugal, code rood in delen van Andalusië: wat is daar aan de hand?
In dit artikel:
In Portugal en Spanje blijft het de komende dagen extreem onstuimig. In Zuid-Spanje heeft de regering voor delen van Andalusië — vooral rond Cádiz en Ronda — code rood ingesteld wegens zeer hevige regenval; in Portugal geldt code oranje langs de gehele kust. De waarschuwingen volgen op een periode van aanhoudend slecht weer en op de nasleep van storm Kristin in Portugal, waarbij vorige week zes doden vielen.
Ruim 3.000 bewoners zijn uit voorzorg geëvacueerd in de provincies Cádiz, Jaén en Málaga. Scholen en publieke gebouwen in Andalusië bleven gesloten, tientallen wegen zijn afgesloten en reizigers worden afgeraden de regio te betreden. De Civiele Bescherming en het leger staan in gereedheid: zo zijn in Portugal ongeveer 3.000 soldaten paraat en zijn 42 opblaasbare boten met speciale teams beschikbaar voor hulpoperaties.
Meteorologen wijzen op een uitzonderlijke samenloop van omstandigheden: de straalstroom ligt zuidelijker dan gebruikelijk en in combinatie met depressie Leonardo wordt zeer vochtige lucht uit de Atlantische Oceaan — via een zogenaamde atmosferische rivier — westelijk over Europa getransporteerd. Daardoor kan op korte tijd enorme hoeveelheden regen vallen; in de Sierra de Grazalema verwacht men zelfs hoeveelheden die overeenkomen met een normaaljaarsneerslag. Omdat grond en waterlopen al verzadigd zijn na weken van neerslag, is het risico op snelle waterstijging, overstromingen en aardverschuivingen extra groot.
Spanje noteerde in januari al 119,3 mm neerslag, zo’n 85 procent boven het langjarig gemiddelde, waardoor het de op één na natste januari in 26 jaar werd. Autoriteiten waarschuwen dat de overlast zich niet beperkt tot de gebieden met code rood. Er zijn al meldingen van aardverschuivingen en omgewaaide bomen.
Tegelijkertijd toont het weerbeeld grote regionale tegenstellingen: terwijl Zuid-Europa te maken heeft met regen en storm, heersen in noordoostelijk Europa en Rusland zeer koude omstandigheden onder invloed van een geblokkeerde luchtdrukopbouw. België en delen van West-Europa blijven relatief zacht. Nederland kreeg lokaal ijzel en zelfs straatijs. Aan de andere kant beleefde Groenland een uitzonderlijk zachte januari: in Nuuk lag de gemiddelde temperatuur rond 0,2 °C, veel hoger dan normaal, en het eiland warmt naar schatting viermaal sneller op dan het mondiale gemiddelde — een voorbeeld van de bredere invloed van klimaatverandering op weerextremen.