Zaak-Ali B laat zien dat reactie maatschappij op slachtoffers niet verbetert
In dit artikel:
De veelbesproken hoger beroepzaak tegen Ali B heeft de afgelopen dagen in de media centraal gestaan en dat raakt meer dan alleen de direct betrokkenen: volgens hulpverleners wekt de publieke aandacht bij andere slachtoffers van seksueel geweld oude trauma’s op of brengt die naar de oppervlakte. Centrum Seksueel Geweld (CSG) signaleert dat sommige slachtoffers door de berichtgeving tijdelijk minder goed functioneren en dat gesprekken op het werk of in de omgeving klachten kunnen oproepen. Na de eerdere veroordeling in 2024 kregen de beschuldigsters ook bedreigingen, iets wat CSG niet verrassend noemt maar zorgwekkend: zulke reacties verhogen de drempel om zich te melden.
Slachtofferhulp Nederland wijst erop dat het moeilijk is hard te maken of media-aandacht structureel mensen weerhoudt van spreken, maar benadrukt dat slachtoffers altijd bij hen terechtkunnen, ook zonder aangifte. Uit onderzoek blijkt dat 75% van de mensen die misbruik meldt minstens één negatieve reactie krijgt waarin (deels) schuld wordt toegeschreven aan het slachtoffer. Bovendien is in ongeveer 85% van de gevallen de dader een bekende, wat extra zorgt voor twijfel of men binnen familie- of sociale kringen geloofd wordt.
De hulpverleners leggen uit waarom aangifte doen geen eenvoudige stap is: het vergt een uitgebreide, gedetailleerde verklaring en vaak komt het neer op woord tegen woord, waardoor het emotioneel en juridisch zwaar is en niet altijd direct wordt aangeraden. Ook is er kritiek op hoe het strafrecht soms verwacht dat slachtoffers meteen en hevig emotioneel reageren; die norm houdt geen rekening met de uiteenlopende manieren waarop mensen trauma verwerken.
CSG ziet een stijging in het aantal meldingen sinds publieke onthullingen zoals in BOOS over The Voice of Holland en pleit voor betere maatschappelijke en juridische kennis over de dynamiek van misbruik. Dat betekent onder meer meer voorlichting op scholen en in beroepsgroepen, en dat advocaten en andere betrokkenen terughoudender moeten zijn met victimblaming in pleidooien. Meer begrip en een zorgvuldiger omgang met slachtoffers kunnen volgens hulpverleners helpen om meer mensen te steunen en terughoudendheid om te praten te verminderen.