9000 Nederlanders terughalen uit de Golfregio? Zo makkelijk is dat niet, weten ze bij KLM
In dit artikel:
KLM voerde deze week een eerste repatriëringsvlucht uit vanuit Muscat (Oman) om gestrande reizigers uit de door oorlog getroffen Golfregio naar huis te brengen. Captain Melanie de Vries en twaalf andere vrijwilligers—piloten, cabinepersoneel en een grondwerktuigkundige—stapten binnen 24 uur in om een Dreamliner te bemannen die uiteindelijk 250 mensen meenam, onder wie 91 gewone reizigers, KLM-medewerkers en personeel van andere maatschappijen. Veel passagiers waren gezinnen met jonge kinderen en waren zichtbaar opgelucht na dagen van onzekerheid en lange transfers vanuit Dubai en andere plekken.
De operatie illustreerde de logistieke en diplomatieke complexiteit van noodvluchten. Normaal duurt het voorbereiden van een nieuwe bestemming maanden; nu moesten vergunningen, overvluchten (onder meer voor Egypte en Saoedi-Arabië), landingsrechten en lokale afhandeling binnen uren worden geregeld. In het Operations Control Center (OCC) op Schiphol Oost trokken honderden KLM-medewerkers hun verlof in en meldden velen zich vrijwillig. OCC-hoofd Kim van Wittenhorst en operationeel manager Maarten Stienen coördineerden de puzzel van bemanningsrotaties, technische voorzieningen en alternatieve routes.
Praktische maatregelen waren uitgebreid: een grondwerktuigkundige reisde mee, reserveonderdelen en zelfs banden voor het landingsgestel werden ingeladen uit voorzorg. Door onduidelijkheid over het exacte aantal passagiers en bagage moesten beladingslijsten flexibel zijn; iemand die de lijsten opstelde ging zelf mee om dat risico te beperken. Crew-restregels noopten tot aanpassingen in het schema: de optie om rechtstreeks te vliegen werd verlaten nadat bleek dat op sommige trajecten bemanning kon wisselen in Caïro, wat tevens tankstops mogelijk maakte. Na de eerste vlucht besloot KLM een tussenstop in Caïro in te plannen en een groter toestel (Boeing 777-300, 381 stoelen) in te zetten voor volgende ritten.
Op de grond in Muscat speelde zich chaotische taferelen af: meerdere maatschappijen voerden noodvluchten uit, lokale afhandelaars en catering waren overbelast, en boekingssystemen sloten niet vanzelfsprekend op die van Buitenlandse Zaken aan. Daardoor moesten passagierslijsten handmatig worden afgestreept. Ondanks dat was er grote inzet van lokale medewerkers; catering werd uiteindelijk geregeld door de lokale leveranciers die hun hele voorraad ter beschikking stelden. Veiligheidsafwegingen bleven continu aanwezig: tijdens de heenreis hield de bemanning contact met het OCC en was er een vast uitwijkscenario (bijvoorbeeld Mumbai) voor het geval landen in Muscat niet mogelijk bleek—met daarbij de reële risico‑berekening van zo’n uitwijk met minimale brandstof.
Het ministerie van Buitenlandse Zaken coördineert wie in aanmerking komt voor repatriëring; ruim 11.000 mensen meldden zich, waarvan circa 5.000 volgens het ministerie in aanmerking komen. Dit weekend stonden opnieuw twee of meer noodvluchten gepland; sommige vluchten werden echter uitgesteld vanwege veiligheidssituaties. TUI voerde daarnaast een aparte repatriëring uit vanuit Sharm-el-Sheikh. Captain De Vries meldde zich direct opnieuw aan voor eventuele volgende vluchten: ondanks de risico’s en spanningen is de bereidheid onder personeel groot om gestrande medemensen naar huis te halen.