75 jaar geleden kwamen oud-Knil-militairen aan op de Javakade: 'Behoefte aan erkenning van de pijn'

In dit artikel:

Vier schepen — New Australia, Groote Beer, Somersetshire en Asturias — brachten tussen 29 april en 16 mei 1951 in totaal 1.004 gerepatrieerde KNIL-militairen met hun gezinnen naar de Javakade in Amsterdam. Die aankomst, onderdeel van een grotere repatriatie van ruim 3.500 Molukse militairen na de ontbinding van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger, wordt deze week, 75 jaar later, herdacht door de Molukse gemeenschap op de plek waar zij destijds voet aan wal zetten.

Op de Java-eiland/Javakade organiseren nazaten, kerkelijke leiders, artiesten en lokale bestuurders een ceremonie; honderden belangstellenden worden verwacht. De plechtigheid begint met een onthulling op het marineterrein van een monument voor de veertien Molukse marinemannen die in Amsterdam waren gestationeerd. Daarna vertrekt een tocht vanaf het Scheepvaartmuseum over het water naar de Javakade, met sloepen van de marine en traditionele drakenboten waarin kleinkinderen en andere afstammelingen peddelen. Ook komt er tijdelijk een zuil met de namen van de vier schepen te staan.

Organisator Ton Louhenapessy, zelf betrokken bij behoud en verspreiding van Molukse herinneringen, benadrukt dat de bijeenkomst vooral draait om erkenning van het verdriet over het gedwongen afscheid en de kille ontvangst in Nederland. Waar veel Molukse militairen destijds tijdelijk ondergebracht werden in voormalige kampen als Vught en Westerbork of in aparte woonoorden, bleek de genoemde opvang nooit tijdelijk te zijn: de terugkeer naar de Zuid-Molukken kwam niet uit. Dat vervaagde de hoop van de eerste generaties; latere generaties zijn in Nederland geworteld maar houden cultuur en tradities levend en tonen veel respect voor hun voorouders.

De gemeente Amsterdam ondersteunt de herdenking; burgemeester Femke Halsema is een van de sprekers en de commandant der Zeestrijdkrachten en de marinierskapel nemen ook deel. De organisatoren wilden een permanent monument, maar dat stuitte op beperkingen rond ruimtegebruik en plannen voor het Nationaal Slavernijmuseum; hierover lopen nog gesprekken met de gemeente. De hoop is dat de herdenking niet alleen stil staat bij het verleden, maar ook leidt tot blijvende erkenning en meer aandacht voor de Molukse geschiedenis in Nederland.