7 dingen die je nog niet wist over de grote bonte specht

In dit artikel:

De grote bonte specht is de meest voorkomende specht van Nederland. Deze zwart-witte vogel, herkenbaar aan zijn rode onderzijde en bij het mannetje een rode vlek op het achterhoofd, leeft in bossen, parken, plantsoenen en tuinen. Ondanks zijn naam is hij slechts iets groter dan een spreeuw. Dankzij ouder wordende, natuurlijker beheerde bossen en groenere woonwijken neemt het aantal broedparen toe tot 97.000 à 130.000. In de winter zijn er naar schatting 200.000 tot 300.000 in Nederland.

De bekende roffel is meestal geen zoektocht naar voedsel, maar een manier om een territorium af te bakenen, een partner te lokken en de paarband te versterken. Mannetjes en vrouwtjes gebruiken daarvoor niet alleen boomstammen, maar ook droge takken, nestkasten, lantaarnpalen en metalen constructies die het geluid goed laten dragen. Voor voedsel en het uithakken van een nest hakken ze wel daadwerkelijk in hout; een nestholte maken kan dagen tot weken duren.

In het voorjaar eten ze vooral insecten, larven, kevers en mieren. In de winter schakelen ze over op zaden uit sparren- en dennenkegels, noten en voedsel van voedertafels. Soms eten ze ook eieren of jonge vogels: ze kunnen de opening van een nestkast groter maken om bij pimpelmezen of koolmezen te komen. Om kegels leeg te halen, maken ze een eigen ‘spechtensmidse’: een gat in een boom waarin ze een dennenappel vastklemmen. Onder zulke werkplaatsen liggen vaak stapels lege kegels.

Dankzij twee tenen naar voren en twee naar achteren, scherpe nagels, sterke teenbuigspieren en een stevige staart kan de specht moeiteloos verticaal over boomstammen bewegen. Ook het harde roffelen veroorzaakt geen hoofdpijn. De vogel heeft een gunstige schedel- en hersenbouw, de slagen duren zeer kort en een doorzichtig derde ooglid beschermt de ogen tegen splinters en stof.

In de nazomer en tot en met oktober kunnen vooral jonge spechten gaten hakken in daklijsten, houten gevels of soms stucwerk. Ze zoeken er voedsel of een geschikte slaapplaats en reageren op het holle geluid achter het materiaal. Beschadigingen zijn te beperken met een metalen of kunststof beschermlaag, gaas, het opvullen van holle ruimtes en tijdelijk bewegende of reflecterende afschrikmiddelen. Die moeten regelmatig worden verplaatst, omdat spechten eraan kunnen wennen.