5800 mensen overlijden jaarlijks door stoppen met eten of drinken
In dit artikel:
Uit onderzoek van het Erasmus MC (representatieve steekproef 2019–2023) blijkt dat jaarlijks naar schatting 5.800 mensen in Nederland overlijden nadat ze zelf stopten met eten en drinken. Dat is ongeveer 3,5% van alle sterfgevallen per jaar. Daarnaast sterven jaarlijks circa 2.000 mensen door het zelfstandig innemen van dodelijke geneesmiddelen of slaapmiddelen. Bij ongeveer 10.000 sterfgevallen per jaar speelt euthanasie door een arts een rol (ongeveer 5,8% van alle overlijdens).
De groep die kiest voor zelfbeëindiging met medicatie bestaat relatief vaak uit 30- tot 70-jarigen; veel van hen kampen met psychische problemen en een deel had eerder een suïcidepoging gedaan. Bij ongeveer een derde van de gevallen waarbij mensen stoppen met eten en drinken, was een afgewezen euthanasieverzoek de directe aanleiding.
Negen van de tien mensen die bewust stoppen met eten en drinken geven ondraaglijk lijden als reden; velen zien geen uitzicht op verbetering. Onderzoeker Fenne Bosma legt uit dat veel mensen zelf de regie en het moment willen bepalen en soms principiële bezwaren hebben tegen medische betrokkenheid: “Sommigen willen een arts niet belasten of hebben principiële bezwaren tegen medische betrokkenheid bij het beëindigen van het leven.”
Juridisch gezien is het helpen van mensen die stoppen met eten of drinken niet strafbaar en wordt zo’n overlijden geregistreerd als een natuurlijke dood; het valt volgens de onderzoekers niet onder hulp bij zelfdoding. De onderzoekers benadrukken wel het belang van goede voorbereiding en begeleiding: soms ondersteunen zorgverleners met slaapmiddelen of morfine. De meeste mensen die op deze manier overlijden zijn ouder dan 80 en hebben lichamelijke klachten of een levensbeperkende ziekte.
Een kwart van de groep die via medicatie overlijdt gebruikte het zogenoemde middel X, een zelfdodingspoeder waarvan bezit niet strafbaar is, maar verspreiding wel — dat geldt als hulp bij zelfdoding. Volgens Bosma heeft media-aandacht voor middel X niet geleid tot een stijging van dergelijke sterfgevallen, deels omdat het middel moeilijk verkrijgbaar is en er onduidelijkheid bestaat over in hoeverre naasten mogen bijstaan.