50 jaar na Apollo, ook Nederlanders schreven ruimtevaart-geschiedenis

In dit artikel:

Volgende maand is het 50 jaar geleden dat de laatste Apollo-capsule de ruimte inging, waarmee een tijdperk eindigde waarin mensen voor het eerst op de maan landden. Drie Nederlanders - Gerrit van der Wees, Frits Olivier en Gerard van Putten - maakten deze historische periode van dichtbij mee tijdens hun stages en werk bij NASA’s Johnson Space Center in Houston eind jaren zestig en begin jaren zeventig. Zij waren betrokken bij het testen van onderdelen en het ondersteunen van astronauten tijdens cruciale fases, waaronder de rampvlucht van Apollo 13 en de voorbereidingen van de laatste maanmissies.

Van der Wees benadrukt de impact van de beruchte Apollo 8-foto van de aarde vanuit de ruimte, een beeld dat volgens hem het besef versterkte dat de aarde een kwetsbare, gezamenlijke leefomgeving is. De drie oud-medewerkers kwamen deze week samen op de Space Expo in Noordwijk om terug te blikken op die bijzondere tijd. Astronaut André Kuipers zegt zich de Apollo-vluchten goed te herinneren en verwijst ook naar de latere Apollo-Sojoez-missie van 1975, die symbool stond voor het einde van de ruimtewedloop tussen Amerika en Rusland.

NASA bereidt zich nu voor op een nieuw hoofdstuk met de Artemis-missies, die na meer dan vijftig jaar de maan weer moeten bereiken. Artemis II, gepland voor volgend jaar, zal astronauten om de maan laten vliegen, terwijl Artemis III in 2027 een bemande landing beoogt. Net als destijds kampt NASA met problemen; de maanlander, gebaseerd op SpaceX’s Starship, is nog niet vluchtklaar en verschillende testvluchten zijn mislukt. Tegelijkertijd zet China in op een eigen maanlanding rond 2030. Kuipers verwacht dat China sneller zal zijn dan NASA en uit kritiek op de huidige plannen, mede vanwege budgettaire beperkingen sinds het beleid onder voormalig president Trump, die de focus verlegde naar Marsmissies en minder investeerde in aardobservaties en wetenschappelijk onderzoek in de ruimte.

Kuipers bekritiseert het verschuiven van ruimtevaartdoelen van wetenschappelijke inzichten naar nationale prestige, wat volgens hem ten koste gaat van bredere, menselijke belangen. Hij verwacht dat investeringen en technologische strategieën opnieuw moeten worden geëvalueerd, met het oog op vertragingen bij SpaceX en uitdagingen bij concurrenten als Blue Origin. De koers van de American space enterprise lijkt daarmee ingrijpend te veranderen, terwijl andere landen zoals China snel terrein winnen in de race om de maan.