5 redenen waarom Trump (even) de dooi inzet in de onderkoelde relatie tussen VS en Europa
In dit artikel:
In Davos draaide president Trump zijn eerdere dreiging om Groenland te annexeren publiekelijk terug: hij zei dat de Verenigde Staten het eiland niet met geweld zullen innemen en dat er moet worden onderhandeld over mogelijke oplossingen. Daarmee verdween even de directe noodsituatie die ontstond toen Trump eerder suggereerde dat de VS “eigenaar” van Groenland zouden moeten worden. Groenland is een autonoom gebied van NAVO-lidstaat Denemarken met ongeveer 56.000 inwoners; er is momenteel geen militaire dreiging op het eiland.
De terugtrekking heeft meerdere oorzaken. Binnenlands speelt de Amerikaanse politiek een grote rol: Trump is gevoelig voor stijgende energieprijzen en economische spanningen die zijn herverkiezingskansen kunnen schaden. Het vooruitzicht van handelssancties of een handelsoorlog met de EU — die politieke schade in Amerikaanse swingstates zou kunnen veroorzaken — maakte een harde confrontatie onwenselijk. Bovendien klonk steeds meer verzet binnen de Republikeinse fractie tegen een ontwrichting van de NAVO; senatoren zoals Thom Tillis, Mitch McConnell en Lisa Murkowski wezen op de risico’s en blokkeerden mogelijke extreme stappen.
Economische motieven verklaren ook Trumps aandacht voor Groenland: het eiland heeft belangrijke voorraden kritieke aardmetalen. In plaats van annexatie lijkt Washington te mikken op toegang tot grondstoffen via concessies, proefboringen of lange termijn-leaseconstructies — modellen die vergelijkbaar zijn met eerdere Amerikaanse basishuur (Guantánamo) of het Britse gebruik van basen op Cyprus. Ook de aankoop van terreinen rond de bestaande Amerikaanse Pituffik-basis is genoemd als een manier om een permanent militair bruggenhoofd te verzekeren.
Na Trump’s speech presenteerde NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg (in de tekst onjuist aangeduid als Mark Rutte) een vaag, breder akkoord over het Arctische gebied dat maatregelen lijkt te bundelen om Russische en Chinese invloed in Groenland te weerstaan. Details ontbreken nog, maar de kern is een grotere NAVO-aanwezigheid in het Noordpoolgebied: intensievere oefeningen, vaker patrouilles van marineschepen en vliegoperaties via Groenland, en extra inspanningen van Europese leden zoals Canada, Noorwegen, IJsland en Denemarken. België plant bijvoorbeeld al oefeningen met nieuwe F‑35’s in Arctische omstandigheden.
Politiek manoeuvreren zowel de NAVO als afzonderlijke Europese landen om strategische controle rond Groenland te versterken zonder soevereiniteit van Denemarken aan te tasten. Die diplomatieke en militaire opties — aankoop van kleine grondstukken, langdurige leases, of uitgebreidere NAVO-oefeningen — bieden voor Washington en bondgenoten flexibele alternatieven voor directe annexatie.
Kortom: de onmiddellijke crisis is afgekoeld, maar niet helemaal opgelost. Trump koos uit pragmatische overwegingen en politieke druk voor terugtrekking, terwijl NAVO-leden een offensief van diplomatie en militaire aanwezigheid voorbereiden om economische en veiligheidsbelangen in de Arctis veilig te stellen. De fragile balans tussen Amerikaanse binnenlandse politiek, strategische grondstoffen en alliantiepolitiek bepaalt nu hoe de toekomst van Groenland en de Arctische samenwerking eruit zal zien — en gezien Trumps wisselvalligheid blijft onzeker hoe duurzaam deze “dooi” zal zijn.