5,5 miljoen Nederlanders geven mantelzorg: 'vier op de tien volwassenen hebben er een tweede baan bij'

In dit artikel:

Meer dan 5,5 miljoen Nederlanders verlenen inmiddels mantelzorg, blijkt uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) dat in 2024 is gepubliceerd. Het aandeel mantelzorgers is in tien jaar gestegen van 33% naar 39% (2014–2024). Ruim 1 miljoen mensen geven intensieve mantelzorg (meer dan acht uur per week).

De toename hangt volgens het SCP samen met vergrijzing, meer ouderen die zelfstandig blijven wonen, toenemende druk op de formele zorg en het feit dat mensen met ernstige beperkingen langer thuis blijven. Vooral mannen en 55-plussers namen de laatste tien jaar vaker de rol van mantelzorger op zich: het aandeel mannen steeg van 28% naar 37%, terwijl vrouwen van 37% naar 41% gingen. De grootste groei is te zien bij 55-plussers (32% → 43%); onder 55–64-jarigen is nu meer dan de helft mantelzorger (40% → 52%).

Mantelzorg vindt vooral plaats binnen de familie: 41% helpt een ouder, 16% een partner en 18% een vriend of buur. Bijna een kwart zorgt voor een huisgenoot (meestal een partner) — deze zorg is vaak intensief: gemiddeld 16 uur per week en in 52% van die gevallen meer dan acht uur per week. Van de 75-plussers die zorgen, besteedt een substantieel deel gemiddeld 15 uur per week, vaak voor een partner.

Het SCP signaleert ook een toename van zorg aan mensen met psychische of psychosociale problemen: 45% van de mantelzorgers helpt iemand met zulke problemen, tegen 37% tien jaar eerder. De ervaren belasting groeit eveneens: het aandeel dat zich ernstig belast voelt steeg van 9,6% naar 11% — inmiddels circa 600.000 mensen tegenover 400.000 in 2014. Vooral jongvolwassenen (18–34 jaar) melden meer druk.

Tegelijkertijd combineren steeds meer mantelzorgers dit met betaald werk: onder 18–67-jarigen steeg het aandeel werkenden van 73% naar 80%; mannen combineren vaker werk en zorg dan vrouwen (84% vs. 77%). Het SCP wijst op risicogroepen voor overbelasting: ouders van kinderen met een beperking, ouderen die voor een partner zorgen, jongvolwassen mantelzorgers en wie werk en zorg combineert. Daardoor groeit de behoefte aan ondersteuning.

Belangenorganisatie Mantelzorg NL noemt mantelzorg de stille ruggengraat van het zorgstelsel en waarschuwt dat die ruggengraat begint te kraken. De organisatie pleit voor afdwingbare rechten op respijtzorg en betere ondersteuning, en waarschuwt dat personeelstekorten niet mogen worden opgevangen door mantelzorgers uit te putten.