41 procent van Amerikanen denkt dat eigen overheid betrokken was bij 9/11: hoe complottheorieën een nieuwe generatie bereiken

In dit artikel:

Vijfentwintig jaar na de aanslagen van 11 september 2001 blijven complottheorieën over de gebeurtenissen circuleren, vooral via sociale media. Dat gebeurt ondanks officiële onderzoeken en factchecks die de belangrijkste beweringen tegenspreken. In juni 2028 moet Khalid Sheikh Mohammed, die wordt beschouwd als het brein achter 9/11, terechtstaan. Toch gelooft 41 procent van de Amerikanen volgens een peiling uit 2025 dat de Amerikaanse overheid betrokken was of vooraf van de aanslagen wist.

Het wantrouwen groeide nadat het aanvankelijke vertrouwen in president George W. Bush, dat kort na de aanslagen 90 procent bedroeg, in de daaropvolgende jaren afnam. De oorlogen in het Midden-Oosten en verregaande veiligheidswetgeving, zoals de Patriot Act, voedden de gedachte dat de regering 9/11 mogelijk als voorwendsel had gebruikt. Voor sommige mensen volstond het falen van overheidsdiensten en een gebrekkige voorbereiding niet als verklaring voor een aanval waarbij bijna 3.000 mensen omkwamen.

Veel bekende theorieën zijn inmiddels weerlegd. Zo zou kerosine het staal van de Twin Towers niet hebben kunnen doen smelten. Volgens technisch onderzoek was smelten echter niet nodig: de vliegtuiginslagen beschadigden de draagstructuur en verwijderden de brandwerende bekleding, waarna de hitte het staal voldoende verzwakte om de instorting te veroorzaken. Ook WTC 7, een nabijgelegen gebouw dat uren later instortte, werd volgens onderzoek van het National Institute of Standards and Technology door brand verwoest. Een vroege melding over de instorting door Reuters was een journalistieke fout, geen bewijs van voorkennis.

Andere theorieën beweren dat joodse slachtoffers vooraf waren gewaarschuwd, dat Israël of een joodse elite achter de aanslagen zat, of dat eigenaar Larry Silverstein voorkennis had omdat hij het World Trade Center kort voordien tegen terreur had verzekerd. Daarvoor bestaat geen bewijs. Ongeveer 9 procent van de slachtoffers was joods, in lijn met het aandeel joden in de bevolking van New York. Ook de verzekeringsdekking was destijds gebruikelijk.

Verder stellen complotdenkers dat vlucht 93 door de Amerikaanse luchtmacht werd neergeschoten en dat het vliegtuig dat het Pentagon raakte een raket was. Het officiële onderzoek concludeerde dat het bevel om gekaapte vliegtuigen neer te halen niet werd uitgevoerd. Wrakstukken en ooggetuigen bevestigen bovendien dat een vliegtuig het Pentagon trof; de beperkte omvang van de inslag is verklaarbaar doordat de vleugels de grond raakten en werden afgerukt.

Sociale media geven deze oude theorieën een nieuw publiek. Jongeren die de aanslagen niet zelf meemaakten, groeien wel op met de gevolgen ervan, zoals de oorlogen in het Midden-Oosten. De coronacrisis heeft het wantrouwen tegenover overheden bij velen verder versterkt, waardoor de 9/11-complotbeweging nieuwe aanhangers blijft vinden.