4 redenen waarom de kaarten voor Israël nooit beter lagen om militair in te grijpen in Iran
In dit artikel:
De aanhoudende en de afgelopen bijna twee weken escalerende protesten in Iran vergroten de kans dat Israël een militaire stap tegen Teheran overweegt. Israël toonde in het voorjaar en in juni 2025 al dat het zonder internationaal mandaat kan toeslaan: toen werden militaire en nucleaire doelwitten in Iran bestookt en eerder werden ook proxy’s van Iran in de regio hard geraakt. Dat, gecombineerd met de recente verzwakking van Iran en zijn bondgenoten, schept volgens Israëlische beleidskringen een zeldzaam geopolitiek venster.
Wie: Israël onder premier Benjamin Netanyahu staat centraal. Zijn keuze wordt gedreven door strategische en persoonlijke motieven: het neutraliseren van het Iraanse regime past in een ambitie om zijn veiligheidsagenda af te ronden en politiek kapitaal te winnen richting de Israëlische parlementsverkiezingen van oktober 2026 — met bijkomstige implicaties voor zijn lopende strafzaken en mogelijke gratie. Tegenover hem staat het Iraanse leiderschap, inclusief de geestelijkheid en de Revolutionaire Garde, plus miljoenen demonstranten op straat.
Wat en hoe: Israël heeft volgens analyses de militaire en communicatielijnen van Iran in kaart gebracht en kan gericht opereren tegen leiders, hoge functionarissen van de IRGC, en cruciale inlichtingendiensten. Naast directe militaire aanvallen zouden ook symbolische acties (zoals pogingen om Evin-gevangenis te ‘ontzetten’ of het uitschakelen van geheime dienstgebouwen) bedoeld zijn om het protest nieuw momentum te geven en de loyaliteit binnen het Iraanse apparaat te ondermijnen. Een regimewissel met wapens vereist echter een veel complexer plan dan eerdere raids; het risico op onvoorziene politieke en maatschappelijke instabiliteit blijft groot.
Waar en wanneer: acties zouden zich op Iraanse machtscentra richten, en kunnen op relatief korte termijn plaatsvinden nu demonstraties aanhouden en Iran regionaal geïsoleerd lijkt — Rusland als bondgenoot is verzwakt.
Internationale dimensie: Israël hoeft niet per se te wachten op een brede coalitie; politieke druk op Europa en de VS kan ertoe leiden dat westerse landen terughoudend zijn met kritiek. Een Amerikaanse steun – of opportunistische houding van een toekomstige regering – kan de drempel verlagen. Economische belangen (olie/gas) spelen ook mee in machtspolitieke berekeningen.
Risico’s: een militaire interventie zou waarschijnlijk eenzijdig zijn en leiden tot onzekere uitkomsten: overgang naar een andere autoritaire macht (IRGC) of langdurige fragmentatie en geweld tussen etnische en regionale groeperingen in Iran. Een gedwongen machtswisseling blijft dus allesbehalve zeker en kan de regio verder destabiliseren.