25 jaar na het eerste homohuwelijk ter wereld: "We wisten niet of andere landen zouden volgen"

In dit artikel:

Op 1 april 2001 trad in Amsterdam geschiedenis: toen gingen vier koppels—zes mannen en twee vrouwen—net na middernacht als eersten ter wereld het huwelijk met een partner van hetzelfde geslacht aan. Heléne Faasen en Anne‑Marie Thus waren één van die koppels en blikken bij NOS terug op de hectische dagen rond de ceremonie. "Het was echt een gekkenhuis", zegt Faasen over de enorme mediabelangstelling en de plotselinge stroom interviews.

De aankondiging dat zij drie weken van tevoren zouden trouwen leidde tot een persstoet uit binnen‑ en buitenland; het paar herinnert zich hoe jong ze waren en hoe bijzonder het was om deel uit te maken van zo’n mijlpaal. Destijds heerste ook onzekerheid over de reactie van andere landen: zouden zij volgen of bleef Nederland een uitzondering?

Sindsdien tekende zich een duidelijke trend af: steeds meer landen legaliseerden het homohuwelijk. Volgens de LGBTQ‑rechtenorganisatie ILGA is die rechtspositie inmiddels in 37 landen toegestaan. België volgde Nederland als tweede land; daar werden in juni 2003 eerst twee vrouwen en kort daarna twee mannen getrouwd.

Tegelijkertijd blijft de wereldwijde situatie ongelijk. In meer dan zestig landen is homoseksualiteit nog strafbaar en in enkele landen staat er zelfs de doodstraf op. Faasen en Thus benadrukken dat de openstelling van het huwelijk niet leidde tot de door sommige critici gevreesde maatschappelijke ontwrichting; zoals Thus het typeert: "We zijn eigenlijk heel burgerlijk."

De vier huwelijken van 1 april 2001 markeerden het begin van een internationale discussie en hervormingsgolf rond gelijke huwelijksrechten, maar laten ook zien dat vooruitgang per regio sterk verschilt en dat strijd voor gelijkheid nog niet overal gewonnen is.