25 jaar na de eerste 'Big Brother': "Deelnemers van realityprogramma's doen steeds vaker mee als bewuste carrièrekeuze"
In dit artikel:
25 jaar na de allereerste finale van Big Brother plaatst communicatiewetenschapper Tim Raats (VUB) het programma als keerpunt voor reality-tv in Vlaanderen. Big Brother was niet de eerste, maar wel de doorbraak: het bracht onbekenden samen in een kunstmatige, ogenschijnlijk ‘authentieke’ leefomgeving en lanceerde een lange reeks vergelijkbare formats die lokaal snel populair werden.
Raats wijst erop dat deelname aan zulke shows tegenwoordig vaak een bewuste carrièremove is. Steeds meer kandidaten stappen in reality-tv met het oog op zichtbaarheid — bijvoorbeeld muzikanten of content creators — en grote namen duiken tegenwoordig vaker op met het doel hun persoonlijkheid te tonen in plaats van alleen in een ‘fish out of water’-situatie. Formaten zoals Het Huis halen media-aandacht omdat BV’s er persoonlijke verhalen en vaak emotionele bekentenissen delen.
De persreactie op deelnemers was in het begin hard: kandidaten werden intensief gevolgd en in roddelrubrieken als personages neergezet, vaak zonder mogelijkheid tot weerwoord. Als reactie daarop investeren makers nu meer in begeleiding en bescherming, vooral rond gebruik van sociale media en mediatraining (als voorbeeld noemt Raats De Mol). Die zorg is echter ongelijk: bij goedkope producties kan bescherming wisselen en valt veel af van de professionaliteit van de maker.
Economisch past het genre goed bij televisievragen van toen en nu: lokale, snel en relatief goedkoop te maken formats spreken aan. De aantrekkingskracht blijft volgens Raats het samengaan van conflict en het meeleven met individuele kandidaten. Toch stijgen productiekosten, waardoor makers narratief slimme keuzes maken om te besparen — Blind Getrouwd noemt hij als voorbeeld van een concept dat verhaal en kostenbesparing combineert.
Voor de toekomst verwacht Raats dat reality-tv nog sterker multimediaal wordt, met formats die tegelijk op tv, sociale media en online platformen spelen. De focus verschuift van massale kijkcijfers naar kleinere, meer betrokken publieksgroepen en formats die makkelijk internationaal of grensoverschrijdend te schalen zijn.