Na 24 uur zijn eerste scheurtjes in broos akkoord tussen VS en Iran al zichtbaar

In dit artikel:

Een onverwacht akkoord tussen de Verenigde Staten en Iran met veertien hoofdlijnen moest de aanzet zijn tot blijvende vrede, maar binnen 24 uur na ondertekening gingen de gevechten in Libanon gewoon door en hing de voortgang al in de lucht. De handtekeningen verschenen onverwacht in de nacht van woensdag op donderdag — beelden toonden president Donald Trump in Frankrijk en Masoud Pezeshkian in Iran bij het ondertekenen — terwijl een officiële ceremonie oorspronkelijk voor vrijdag in Genève gepland stond.

Het akkoord trad meteen in werking: de VS hief zijn blokkade van Iraanse havens op en korte tijd later voeren de eerste niet-Iraanse schepen weer door de Straat van Hormuz. Wereldleiders reageerden positief, maar de tekst laat veel cruciale details open. Washington en Teheran gaven zichzelf zestig dagen om de veertien punten uit te werken tot een bindend vredesverdrag.

Onderhandelingen zouden vrijdag beginnen in het Zwitserse bergresort Bürgenstock (niet in Genève), met volgens de planning de Amerikaanse vicepresident JD Vance aan tafel. Die gesprekken gingen echter niet door: het Witte Huis meldde donderdagavond dat Vance niet zou reizen en het Zwitserse ministerie bevestigde later dat de gesprekken waren afgelast. De snelle afgelasting illustreert de chaotische en wankele manier waarop de twee landen hun vredesproces voeren, met name door tegenstrijdige signalen van president Trump.

Een van de grootste onzekerheden is Israël. Het akkoord bevat afspraken over een geweldsstilstand in Libanon, maar Israëlische leiders, en met name premier Benjamin Netanyahu, staan er niet achter. Donderdagavond vielen Israëlische aanvallen in Zuid-Libanon, waarbij Libanese autoriteiten minstens achttien tot mogelijk 25 doden en tientallen gewonden rapporteerden; Israël bevestigde de acties. Iran stelt dat de VS verantwoordelijkheid draagt om Israël te dwingen te stoppen, terwijl Trump Netanyahu publiek bekritiseerde en Netanyahu op zijn beurt druk uitoefent op Trump om het akkoord te laten varen.

Zolang Israël blijft aanvallen en de onderhandelende partijen elkaar wantrouwen, blijft het akkoord fragiel. Beide landen hebben laten verstaan dat zij niet terugdeinzen voor een hernieuwde oorlog als afspraken worden geschonden. Zelfs bij hervatting van de gesprekken ligt de weg naar een definitief vredesakkoord nog lang en onzeker.