24 miljard dollar vrijgeven, sancties opheffen, vrije doorvaart: dit staat in de mogelijke deal tussen Iran en de VS
In dit artikel:
Iran en de Verenigde Staten lijken op het punt te staan een voorlopig akkoord te sluiten over de huidige oorlogsdreiging in het Midden-Oosten. Dat kondigde een Pakistaanse bemiddelaar vrijdagavond aan; betrokken diplomaten zeggen dat een handtekening mogelijk al zondag in Genève wordt gezet, vlak voor de G7-top in Évian. De directe onderhandelingen vonden in Teheran plaats, met Qatarese bemiddelaar Ali Al-Thawadi en de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi. Amerikaanse tussenpersonen waren telefonisch bij delen van het overleg betrokken, onder wie Steve Witkoff en Jared Kushner; ook is genoemd dat vicepresident JD Vance op Europees grondgebied zou kunnen tekenen.
Volgens Iraanse en westerse bronnen omvat het voorgestelde akkoord dat de VS sancties zal opheffen, ongeveer 24 miljard dollar aan Iraanse tegoeden vrijgeeft, de Amerikaanse militaire aanwezigheid in de regio terugbrengt en een maritieme blokkade beëindigt. Iran zou op zijn beurt de Straat van Hormuz volledig heropenen zonder tolheffing voor schepen, beloven geen kernwapens te ontwikkelen en – volgens bronnen – voorstellen om het verrijken van uranium voor twintig jaar op te schorten. Over details van het nucleaire programma zou nog onderhandeld moeten worden.
De mogelijke wending had meteen effect op markten: aandelen stegen in de VS en Azië en de olieprijzen daalden na tekenen van een toenemende kans op vrede. Pakistans premier Shehbaz Sharif twitterde dat vrede nog nooit zo dichtbij is geweest.
Tegelijk bestaat er scepsis. Betrokkenen wijzen erop dat al eerder voorlopige overeenkomsten werden aangekondigd die niet doorgingen. Oud-diplomaat Maarten van Rossum waarschuwt dat Teheran mogelijk nog extra concessies probeert los te peuteren omdat Trump sterk aangedrongen heeft op een snelle doorbraak — een politiek motief mede ingegeven door stijgende energieprijzen en naderende tussentijdse verkiezingen in de VS. Er zijn ook zorgen dat onderwerpen als Iran’s ballistische raketprogramma buiten schot blijven.
De gesprekken komen na een periode van verhevigde vijandelijkheden: een neergeschoten Amerikaanse Apache, bombardementen door de VS op doelen in de regio en vergeldingsacties van Iran, plus recente Israëlische aanvallen in Libanon met dodelijke slachtoffers. De uitkomst hangt nu af van verdere formalisering en controlemechanismen.