2026 is het Jaar van de Steenuil

In dit artikel:

Wie ooit in de felgele ogen van een steenuil keek, vergeet dat niet snel. Deze kleine uil (ongeveer merelgroot) werd in de vroege twintigste eeuw in Nederland veel gezien, maar is sindsdien flink zeldzamer geworden. Vogelbescherming Nederland, Sovon en de landelijke Steenuilenwerkgroep STONE besteden in 2026 extra aandacht aan de soort omdat aantallen en verspreiding sterk achteruitgingen door de intensivering van de landbouw.

Historie en huidige situatie
- Begin twintigste eeuw algemeen en alleen afwezig op de Waddeneilanden; in de jaren vijftig nog circa 25.000 paar.
- Recente schatting (2018–2020): 8.000–9.500 paren.
- Langjarige trend (1990–2024) is stabiel; sinds 2012 is er zelfs een lichte groei van gemiddeld 0,9% per jaar.
- Regionale verschillen groot: steenuilen doen het duidelijk beter op zandgrond (jaarlijkse groei ~1,8% in de afgelopen 12 jaar) dan op kleigrond (jaarlijkse daling ~3,6%).

Oorzaak en focus van het programma
De soort is gebonden aan kleinschalig, halfopen agrarisch landschap; verdwijning van dit cultuurlandschap door modernisering van de landbouw verklaart veel van de achteruitgang. In 2026 wordt extra onderzoek gedaan naar verschillen tussen zand- en kleigronden en de overleving van uilen, gekoppeld aan STONE’s voortplantingsonderzoek en een nieuw populatiemodel. STONE onderzoekt ook de voedselbeschikbaarheid op verschillende bodemtypen om gerichte maatregelen mogelijk te maken.

Beleid, praktische maatregelen en financiering
Er komt een vernieuwde Erfwijzer met actuele adviezen om erven en boerderijen uilvriendelijker in te richten, plus een handleiding voor projectontwikkelaars om rekening te houden met steenuilen bij bouw- en ontwikkelingsplannen. Vogelbescherming richt een Steenuilenfonds op om partijen te helpen hun terreinen beter geschikt te maken als leefgebied.

Burgerparticipatie en citizen science
- ‘Zet de Steenuil op de kaart’: vrijwilligers kiezen via een online claimkaart een telgebied om broedparen en broedsucces vast te leggen.
- ‘De roep van de Steenuil’: geluidsonderzoek waarbij deelnemers een Birdweather PUC-microfoontje kunnen ophangen om uilenroepen te registreren; later kun je ook helpen met het analyseren van de opnames.
Meer informatie en deelname vanaf 2026: sovon.nl/jaarvandesteenuil.

Steun en zichtbaarheid
Sovon verkoopt een houten steenuiltje (9,50 euro) als steunproduct; opbrengsten dragen bij aan onderzoek en acties. Vogelbescherming zal daarnaast boeren en burgers informeren over eenvoudige maatregelen die veel kunnen helpen.

Kort: 2026 wordt het Jaar van de Steenuil, met wetenschappelijk onderzoek, praktische richtlijnen, fondsen en publieksprojecten om deze charismatische maar kwetsbare broedvogel in Nederland weer sterker te maken.