2025 was hét jaar van AI: dit zijn de grootste ontwikkelingen
In dit artikel:
Kunstmatige intelligentie bepaalde in 2025 het publieke debat en bijna elk nieuwsitem had er wel iets mee te maken — zelfs het woord van het jaar, "hallucineren", verwijst naar AI-fouten. Miljoenen Nederlanders gebruiken inmiddels dagelijks AI-toepassingen, vooral chatbots zoals ChatGPT, maar de technologie duikt ook op in websites, wearables en de entertainmentindustrie (denk aan digitale acteurs en AI-geproduceerde reclames).
Tegelijk groeide de weerzin. Mensen vreesden dat techreuzen via AI nog meer data vergaren en apps verslavender maken; bij de introductie van een AI-functie in WhatsApp waarschuwden gebruikers elkaar massaal om privacyinstellingen aan te passen. De ecologische kant bracht zorgen over datacentra die veel stroom en koelwater verbruiken — Nederlandse datacentra verbruikten recentelijk ongeveer evenveel elektriciteit als twee miljoen huishoudens. Bovendien werd AI ingezet voor misleiding: deepfakes rond politici tijdens verkiezingen en het 'namaak' van bekende Nederlanders voor commerciële oplichterij illustreerden de risico’s voor democratie en consumentveiligheid.
Op bedrijfsniveau is de balans ambivalent. Een MIT-onderzoek toonde dat veel proefprojecten met AI weinig concrete meerwaarde opleveren, maar bedrijven blijven zoeken naar efficiencywinst en kostenbesparing. AI speelde een rol bij recente ontslagrondes, waaronder bij ABN AMRO, wat de angst voor baanverlies versterkt. Tegelijkertijd levert AI kapitaal op: in Nederland komen investeringen en bedrijvigheid op gang — een AI-fabriek in Groningen, de Eindhovense startup Euclyd die een concurrerende AI-chip ontwikkelt, en ondernemers die miljoenenbedragen aantrekken of afslaan.
Dat economische succes voedde ook bubbelangst. Centrale banken en financiële instellingen zoals de Bank of England, het IMF en De Nederlandsche Bank waarschuwden voor overwaardering, terwijl bedrijven als OpenAI tussentijds enorme waarderingen bereikten en beurzen herhaaldelijk ups en downs kenden.
Regulering blijft achterlopen: de Europese AI Act, die krachtige regels moet brengen, wordt waarschijnlijk niet vóór 2027 volledig ingevoerd, waardoor een tussenperiode van ongereguleerde innovatie en kritiek ontstaat. Ondertussen versnellen technologische verbeteringen en vindt er zware concurrentie plaats tussen Amerikaanse techgiganten en Chinese spelers, met Europa die probeert een positie te verwerven.
Wat nu te verwachten is: verdere snelle ontwikkeling van modellen, grote investeringen en een politiek-juridische strijd over hoe AI veilig, duurzaam en maatschappelijk acceptabel in te richten. De komende jaren zullen uitwijzen wie de technologische strijd zal winnen en welke consequenties dat heeft voor werk, economie en democratie.