200 miljoen gereserveerd, nul uitgegeven: Nederland worstelt met herstel slavernijverleden

In dit artikel:

In Nederland is er de afgelopen jaren uitgebreid stilgestaan bij het slavernijverleden, met onder meer boeken, documentaires, herdenkingen en educatieve initiatieven. Deze bewustwording en herdenking zijn vooral sinds de excuses die vanaf 2021 door onder anderen koning en premier zijn uitgesproken, intensiever geworden. Amsterdam speelde hierin een voortrekkersrol, onder andere met het uitspreken van excuses door burgemeester Femke Halsema in 2021 en het investeren in een Nationaal Slavernijmuseum. Ook op nationaal niveau zijn maatregelen genomen, zoals een bijdrage van 32 miljoen euro voor een museum op de Kop van Java en subsidies van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voor culturele projecten rondom het slavernijverleden.

De jaarlijkse herdenking op 1 juli, Keti Koti, is door het hele land breder omarmd en de locatie in het Amsterdamse Oosterpark is recentelijk heringericht en uitgebreid om meer bezoekers te kunnen ontvangen. De organisatie van de herdenking is overgedragen aan een nationaal comité, wat vergelijkbaar is met de herdenkingen van 4 en 5 mei.

Echter, het herstelgedeelte van de belofte, bedoeld om de achterstanden van nazaten van tot slaaf gemaakten op gebieden als onderwijs, werkgelegenheid en zorg aan te pakken, blijft sterk achterwege. Van de 200 miljoen euro die het kabinet-Rutte IV hiervoor gereserveerd had, is tot op heden geen geld besteed. Pas vanaf deze zomer kunnen aanvragen voor herstelsubsidies worden ingediend vanuit het bewustwordingsfonds, dat inmiddels wat vrijblijvend is neergezet.

Ook Amsterdam worstelt met de vraag hoe herstel concreet ingevuld moet worden. Hoewel er een rapport is opgesteld, wacht men nog op een reactie van het stadsbestuur, wat de complexiteit van deze taak onderstreept. Het aanpakken van structurele ongelijkheden, voortkomend uit het koloniale verleden, blijkt aanzienlijk lastiger dan het organiseren van educatie en herdenking of het opzetten van een museum. Daarmee bevindt Nederland zich nu op het moeilijkste punt in het proces: het daadwerkelijk verbeteren van de levens en kansen van de nazaten van tot slaaf gemaakten.