200 jaar Val Saint-Lambert: jongeren blazen kristalfabriek nieuw leven in
In dit artikel:
In Seraing bij Luik viert de beroemde kristalblazerij Val Saint‑Lambert dit weekend haar 200‑jarig bestaan — een fabriek die ouder is dan België zelf en nog steeds in werking is, al op veel kleinere schaal. Op de site is een overzichtstentoonstelling en een immersieve expo te zien met unieke objecten uit de eigen collectie en bruiklenen van particulieren, plus stukken van hedendaagse ontwerpers zoals Philippe Starck. Museale blikvanger is onder meer de monumentale ‘Vaas van de 9 provincies’ uit 1894; de Luikse verzamelaar Stéphan Uhoda steunde de festiviteiten financieel.
Voormalig medewerkster en gids Jeanine Wauters benadrukt de culturele waarde: veel gezinnen bewaren nog glaswerk van Val Saint‑Lambert, “ons patrimonium”. Productmanager Constant Beerden, die er 42 jaar werkt, waarschuwt dat de traditionele knowhow beschermd moet worden en licht toe dat men daarom nu kleine series produceert — hij noemt zijn band met het atelier “de passie van het hart”. Waar ooit duizenden mensen werkten — in 1905 waren dat er circa 5.000 en werden dagelijks enorme aantallen stuks gemaakt — telt de werkplaats vandaag nog zo’n vijftien medewerkers.
De expo toont ook het ambachtelijk proces: live demonstraties van kristalblazen, met heet ovenvuur, adem en teamwork; elk stuk wordt met de hand gevormd, nadien gecontroleerd in een kooioven en eventueel geslepen en gepolijst. Het artikel legt uit wat kristal onderscheidt van gewoon glas: kristal klinkt helder als je twee glazen laat klinken en is lichtdoorlatender doordat het loodgehalte het materiaal bewerkbaar en lichtbrekend maakt. Waar vroeger soms tot 36% lood gebruikt werd, geldt in de EU nu een limiet van 24%; volgens Wauters bestaat het recept uit ruwe lijnen als zand, lood, soda en kalium plus een familiair geheim stukje.
Historisch was Seraing met de Maas, steenkool en nabijheid van staalfabrieken van John Cockerill uitstekend geschikt voor grootschalige glasproductie. Val Saint‑Lambert kende internationale faam — leveringen aan onder meer de Russische tsaar en een Indiase maharadja — maar leed zwaar onder de beurscrash van 1929, de nasleep van WOII en latere economische herstructureringen, met meerdere faillissementen tot gevolg. De huidige vieringen benadrukken zowel het rijke verleden als de noodzaak om het ambacht en de site levend te houden; medewerkers en lokale bestuurders hopen dat Seraing de cristallerie blijft steunen.