153 onderzoeken en eigen leerstoelen: hoe diep zit de NCTV in de Nederlandse wetenschap?

In dit artikel:

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) heeft sinds 2005 direct of indirect 153 onderzoeken laten uitvoeren en aan Nederlandse universiteiten leerstoelen ingesteld. Dat blijkt uit kabinetsantwoorden op Kamervragen van Pepijn van Houwelingen (Forum voor Democratie). De NCTV heeft formeel geen inlichtingenbevoegdheden zoals de AIVD of MIVD, maar beïnvloedt via financiering mede welke thema’s binnen de wetenschap worden onderzocht.

De omvang van die betrokkenheid roept volgens critici vragen op over de onafhankelijkheid van het onderzoek. Vooral bij onderwerpen als extremisme en radicalisering is het relevant wie de onderzoeksvragen formuleert, hoe begrippen worden gedefinieerd en welke groepen als mogelijk gevaarlijk worden aangemerkt. Het artikel stelt dat wetenschappers die afhankelijk zijn van overheidsfinanciering mogelijk minder kritisch tegenover de opdrachtgever staan, maar onderbouwt niet dat onderzoeken daadwerkelijk inhoudelijk zijn gestuurd.

Van Houwelingen vroeg de regering ook of de NCTV journalisten als agenten inzet of heimelijk invloed uitoefent op berichtgeving. Minister Van Weel ontkende dat: de dienst heeft daarvoor geen wettelijke bevoegdheid en doet het volgens hem niet. De NCTV lag eerder wel onder vuur vanwege het monitoren van burgers en maatschappelijke organisaties zonder duidelijke juridische basis. De Autoriteit Persoonsgegevens oordeelde daar vernietigend over.

Omdat leerstoelen doorgaans worden geassocieerd met academische vrijheid, pleit het artikel voor parlementaire controle en een onafhankelijk onderzoek naar alle 153 door de NCTV gefinancierde studies. Daarbij zou moeten worden nagegaan welke invloed de dienst had op de onderzoeksopzet, uitvoering en conclusies.