153 landen zeggen ja, 3 zeggen nee: de nieuwe mondiale pandemiekoers roept vragen op

In dit artikel:

De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft deze week met 153 stemmen voor een politieke verklaring over pandemiepreventie, -paraatheid en -respons aangenomen. Alleen de Verenigde Staten, Israël en Argentinië stemden tegen; Paraguay en Nieuw-Zeeland onthielden zich. De verklaring is juridisch niet-bindend, maar bevat wel afspraken en aanbevelingen die volgens voorstanders de internationale voorbereiding op toekomstige pandemieën moeten verbeteren.

Een belangrijk doel is dat vaccins binnen honderd dagen na een nieuwe pandemiedreiging beschikbaar komen. Daarnaast roept de verklaring op tot uitgebreidere mondiale monitoring van ziekteverwekkers, meer gegevensuitwisseling over verspreiding, reisbewegingen en volksgezondheid, en het internationaal delen van biologisch materiaal. Over de voorwaarden en veiligheidswaarborgen rond dat laatste geeft de tekst volgens critici onvoldoende duidelijkheid.

Vooral het onderdeel ‘infodemic management’ leidt tot discussie. De VN bedoelt daarmee het tegengaan van gezondheidsdesinformatie. Critici, onder wie epidemioloog Nicolas Hulscher, vrezen echter dat overheden en technologiebedrijven dit kunnen gebruiken om berichten over de veiligheid en effectiviteit van vaccins te verwijderen of te onderdrukken. Zij verwijzen daarbij naar moderatie en verwijderingen op sociale media tijdens de coronapandemie.

Ook de uitbreiding van internationale surveillancesystemen roept zorgen op over privacy en langdurige monitoring van burgers. De tegenstemmen van Argentinië, Israël en de VS worden in het artikel gekoppeld aan nationale soevereiniteit en terughoudendheid tegenover multilaterale afspraken. Tot slot wordt betwijfeld hoe democratisch zulke mondiale besluiten zijn, omdat ze door diplomaten en niet via volksraadplegingen worden genomen.