100 jaar Michelinsterren: 'Na D-Day gebruikten de geallieerden de gids voor de betrouwbare kaarten'
In dit artikel:
Wat begon als een promotietactiek van de broers André en Édouard Michelin groeide uit tot de invloedrijkste restaurantgids ter wereld. Toen zij in 1889 in Clermont-Ferrand banden gingen maken, waren er in heel Frankrijk nog maar ongeveer 3.000 auto’s (circa 600 in Parijs). Om autorijden aantrekkelijker te maken – en zo de bandverkoop te stimuleren – gaven ze in 1900 een gratis handboekje voor automobilisten uit: kaarten, praktische tips, adressen van garages en logies. De eerste Franse gids telde bijna 400 pagina’s en werd in 35.000 exemplaren verspreid.
De omslag naar gastronomie kwam geleidelijk. Toen vakantieverkeer toenam, begon Michelin in 1926 restaurants te beoordelen met een ster; vijf jaar later werd het huidige systeem van één tot drie sterren ingevoerd. Aanvankelijk leverden hotels en restaurants zelf informatie aan; Michelin verzamelde gastboeken en verwerkte die input — een voorloper van moderne reviewplatforms. Vanaf 1933 schakelde het bedrijf anonieme inspecteurs in die restaurants volgens vaste criteria beoordeelden.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog verschenen er geen nieuwe gidsen, maar de bestaande uitgaven bleven in gebruik. De Amerikaanse defensie liet de gids van 1939 herdrukken en gebruikte die bij de landingen in Normandië omdat de kaarten en afstanden tussen steden betrouwbaarder waren dan veel plaatselijke verkeersborden.
De stertoekenning veranderde culinaire carrières ingrijpend: bekroonde chefs kregen publieke erkenning, boekcontracten en tv-werk, maar ook druk om jarenlang topniveau te leveren. Sommigen kozen er zelfs voor hun sterren in te leveren. Bekende namen in het historische overzicht zijn Eugénie Brazier, die begin 20e eeuw als jonge kok uitgroeide tot de eerste met zes Michelinsterren (drie voor elk van twee restaurants), en Joël Robuchon, die ooit op piek 32 sterren bezat.
Feiten en cijfers: wereldwijd zijn er inmiddels zo’n 30 miljoen Michelingidsen verkocht. In Nederland kreeg het eerste restaurant een ster in 1957 (Château Neercanne in Maastricht), dat nog steeds een ster heeft.
Deze maandag viert de Michelingids honderd jaar sterren; de nieuwste Franse editie wordt gepresenteerd in Monaco onder grote belangstelling. Volgens Marie‑Claire Demain‑Frackowiak leeft het succes voort uit betrouwbaarheid: eerst het vertrouwen in de banden, later in de wegenkaarten en vervolgens in de sterren als culinaire leidraad. Voor fijnproevers blijven de sterren wereldwijd een belangrijke maatstaf: 1 tot 3 sterren geven nog steeds richting bij het kiezen van bijzondere eetervaringen.