100 dagen EU-migratiepact: 'Snelheid ten koste van zorgvuldigheid'

In dit artikel:

Het Europese migratiepact is honderd dagen van kracht. Sinds 12 juni moet de IND asielaanvragen binnen zes maanden behandelen, terwijl procedures eerder vaak ongeveer twee jaar duurden. De dienst heeft daarom de procedure vereenvoudigd en nieuwe aanvragers in Ter Apel voorrang gegeven boven mensen die al vóór 12 juni een aanvraag indienden.

Volgens Vluchtelingenwerk Nederland en asieladvocaten verloopt de afhandeling inderdaad sneller, maar gaat dat ten koste van de zorgvuldigheid. Gezondheidschecks zijn niet langer verplicht en Vluchtelingenwerk verzorgt niet meer de eerste voorlichting; die taak ligt nu bij de IND. Die informatievoorziening zou volgens betrokken hulpverleners tekortschieten. Ook moeten asielzoekers bij aankomst via een tablet vragen beantwoorden, wat problemen kan geven bij laaggeletterdheid, psychische klachten of trauma.

Vooral kwetsbare mensen lopen risico, zoals slachtoffers van marteling, mensenhandel of seksueel geweld. Hun omstandigheden worden niet altijd tijdig herkend, waardoor belangrijke informatie tijdens het IND-gehoor kan ontbreken. Asieladvocaat Maartje Terpstra noemt het voorbeeld van een vrouw die pas na het gesprek vertelde dat zij seksueel was misbruikt, omdat er geen vrouwelijke tolk aanwezig was. Zulke signalen werden volgens haar vroeger vooraf beter opgevangen.

Vluchtelingenwerk noemt de eerste ervaringen zorgelijk. Ook aan de Europese buitengrenzen zijn opvang en procedures volgens de organisatie nog onvoldoende op orde. Een rechtbank in Den Haag oordeelde bovendien dat Nederland asielzoekers voorlopig niet naar Italië kan terugsturen vanwege de omstandigheden daar.

De IND benadrukt dat zorgvuldige besluitvorming de dienst blijft drijven en wijst erop dat sommige problemen al vóór het pact bestonden of voortkomen uit politieke keuzes. Vluchtelingenwerk bestrijdt dat de Nederlandse uitvoering geen rol speelt. Volgens advocaten leidt de lagere kwaliteit tot meer beroepsprocedures, extra werkdruk en uiteindelijk juist langere procedures.