10 landen al betrokken bij oorlog Iran, wanneer is het een wereldoorlog?
In dit artikel:
De oorlog in het Midden-Oosten raakt de rest van de wereld: olie- en gasprijzen stijgen en ook in de directe regio is de spanning tastbaar — mensen in Nederland zagen recent raketten en hoorden explosies. Volgens hoogleraar oorlogsstudies Frans Osinga (Leiden) en oud-commandant Mart de Kruif is er echter nog geen sprake van een wereldoorlog. Daarvoor zouden meerdere grootmachten — denk aan de VS, Rusland, China en India — direct en tegen elkaar betrokken moeten zijn en het conflict op verschillende continenten moeten voeren. Op dit moment is alleen de Verenigde Staten direct betrokken; Rusland, China en India mengen zich (nog) niet actief aan Iran’s zijde.
De experts waarschuwen wel dat betrokkenheid van grootmachten het plaatje fundamenteel verandert. Acties zoals het plaatsen van Chinese luchtverdediging of het inzetten van Russische of Chinese adviseurs in Iraanse hoofdkwartieren zouden de escalatiedrempel aanzienlijk verlagen en het conflict een andere categorie geven, met risico’s op nucleaire dreiging en brede economische gevolgen.
Osinga benadrukt dat Beijing op dit moment geen belang heeft bij directe inmenging in Iran en eerder profiteert van de situatie. Wel kan de afleiding van de VS — onder meer door inzet van Patriot-munitie tegen Iraanse aanvallen — ruimte scheppen voor China om zijn ambities rond Taiwan naar voren te brengen. De massale inzet van luchtverdedigingsmunitie door de VS is bovendien zorgelijk voor Oekraïne: die voorraden kunnen niet of minder worden gebruikt in het Europese conflict, iets waar president Zelensky bezorgd over is.
Europa lijkt niet geneigd zich militair in het Midden-Oosten te mengen; Britse premier Keir Starmer stelde al dat Europa niet actief zal deelnemen. Experts wijzen ook op het interne risico: als het Iraanse regime valt, kan dat leiden tot nieuwe instabiliteit of burgeroorlog, zoals gebeurde in Irak, met alle gevolgen voor veiligheid en economie.
Kort samengevat: het huidige Midden-Oosten-conflict heeft mondiale effecten en kan regionale en geopolitieke kansen en risico’s creëren, maar volgens Osinga en De Kruif is een algehele wereldoorlog op korte termijn onwaarschijnlijk — al zouden directe interventies van grootmachten de situatie snel kunnen laten escaleren.