10 jaar na het referendum: de dag dat de Britten voor de Brexit kozen en het zelf amper konden geloven

In dit artikel:

Tien jaar na het Brexitreferendum blikt het artikel terug op de politieke aardverschuiving van 23 juni 2016, toen kiezers in het Verenigd Koninkrijk met 51,9 procent voor vertrek uit de EU stemden. De uitslag kwam als een schok voor zowel Londen als Brussel, omdat de eerste exitpolls nog een kleine voorsprong voor ‘remain’ suggereerden. Het referendum legde meteen diepe breuklijnen bloot: Engeland en Wales kozen vooral voor uittreding, terwijl Schotland, Noord-Ierland en Londen juist in de EU wilden blijven; ook de kloof tussen jong en oud en tussen stad en platteland werd zichtbaar.

De hoofdverantwoordelijke voor het referendum was toenmalig premier David Cameron. Hij had de volksraadpleging beloofd om eurosceptische critici binnen zijn Conservatieve Partij en de opmars van UKIP te temperen. Maar zijn gok keerde zich tegen hem: nog geen dag na de stemming trad hij af. Daarna volgden jaren van politieke chaos, met Theresa May die het vertrek moest uitonderhandelen en uiteindelijk Boris Johnson die de Brexit op 31 januari 2020 definitief doorzette.

Het artikel schetst ook dat de beloften van de Brexit-beweging grotendeels onbeantwoord zijn gebleven. De Britse economie, zorg en handel staan nog altijd onder druk, terwijl migratieproblemen niet zijn verdwenen. Tegelijk is de toon over Brexit in de Britse politiek opvallend verstomd: zelfs Nigel Farage en zijn Reform UK spreken er minder over en focussen nu vooral op migratie.

Onder Labour zoekt premier Keir Starmer sinds 2024 weer voorzichtig toenadering tot de EU, met nieuwe afspraken over defensie, regels en onderwijsuitwisseling, maar een terugkeer naar het EU-lidmaatschap zit er volgens hem niet in. Toch blijft de Britse politiek onrustig, en juist Farage profiteert daarvan in de peilingen, wat de erfenis van Brexit tien jaar later nog altijd actueel maakt.