10 hoogtepunten uit het werk van Wim T. Schippers: van de pindakaasvloer tot honden op het podium

In dit artikel:

Wim T. Schippers is woensdag 10 juni op 83‑jarige leeftijd overleden. Schippers was een veelzijdige en provocerende kunstenaar: beeldend maker, (stem)acteur, radiomaker, tv‑maker, schrijver en presentator, die decennialang aan de VPRO verbonden bleef.

Zijn vroege werk droeg een experimentele, anti‑expressieve inslag. Samen met Ger van Elk en Bob Wesdorp formuleerde hij het A‑dynamisch Manifest, waarin persoonlijke expressie juist werd weggewerkt. Bij performancekunst hoorde ook zijn Manifestatie aan het strand, waarbij hij een flesje Green Spot in zee goot — een daad die eerder concept dan consumentengedrag was. Een van zijn bekendste conceptuele werken is de pindakaasvloer (ontworpen in 1962, voor het eerst uitgevoerd in 1969): letterlijk een met pindakaas ingesmeurde vloer die in latere tentoonstellingen door publiek werd bewerkt; Museum Boijmans van Beuningen kocht het idee en gebruikte er bij een expositie 1.100 liter pindakaas voor, met enkele bezoekers die erin stapten.

Schippers veroorzaakte ook furore op televisie. Als een van de makers van het jongerprogramma Hoepla zorgde hij voor de eerste naaktscène op de Nederlandse tv (met Phil Bloom), wat zo veel commotie gaf dat de VPRO na drie afleveringen stopte — zonder dat de breuk met omroep volgde. Uit zijn hand kwamen verder de typetjes Sjef van Oekel (met de catchphrase ‘Reeds!’) en Barend Servet; van die laatste stamt ook het woord ‘gekte’, dat in het taalgebruik bleef hangen. Samen met striptekenaar Theo van den Boogaard maakte hij een populaire Sjef van Oekel‑strip.

Voor kinderen was hij zichtbaar als stem van Ernie in Sesamstraat (en later ook Kermit en Graaf Tel), en eind jaren zeventig/begin jaren tachtig sprak hij Nederlandse versies van Disneyfiguren in. In de radiowereld werd hij groot met Ronflonflon avec Jacques Plafond: een chaotisch, cultachtig middagprogramma dat veel scholieren bereikte.

Schippers’ podiumwerk duwde ook grenzen: het toneelstuk Going to the Dogs met zes herdershonden leidde tot parlementaire vragen, maar trok internationale aandacht; hond Ilja kreeg later een ereportret in de Stadsschouwburg. Zijn ironische, reclamachtige kunst kreeg ook monumentale vormen: op de campus van de Universiteit Twente steekt een kerktorenpunt uit een vijver (een knipoog naar ondergelopen dorpen en het verhoudingsgewijs verdwijnen van dogma), en zijn enorme kunststof hondenpoep Stationnement gênant — in de volksmond ‘de drol van Wim’ — staat sinds 2011 in de tuin van het VPRO‑gebouw.

Schippers’ oeuvre bleef consequent speels, schurende en betekeniszoekend — altijd gericht op het omverduwen van verwachtingen en het bevragen van kunst‑ en mediastructuren.