Zeldzame behind-the-scenes beelden blazen Derek Jarman’s Edward II nieuw leven in in nieuwe documentaire

Queer Edward II van Theo Rollason put put uit decennia-oude rushes om de geest van New Queer Cinema en het activisme uit de jaren negentig te vangen

Meer dan dertig jaar lang bleven rollen met behind-the-scenes beelden van Derek Jarman’s film Edward II uit 1991 onaangeroerd in de opslag. De opnames, gemaakt door de latere cameraman Seamus McGarvey, vormen nu de kern van een nieuwe documentaire die de productie weer tot leven wekt.

Een regisseur laat de rushes spreken

Theo Rollason, regisseur van de resulterende film Queer Edward II, koos ervoor om grotendeels op de achtergrond te blijven. Hij vermeed nieuwe interviews en commentaar van deskundigen, ook al hadden prominente executive producers die aan het project verbonden zijn die kunnen leveren. In plaats daarvan vormden Rollason en co-editor Nicole Hálová de bestaande beelden tot een vlot en boeiend verhaal, met aanvullende input van editor Joe Bini.

De documentaire bevat ook zorgvuldig geselecteerde hedendaagse fragmenten. Daaronder vallen televisieoptredens waarin Jarman hoffelijk blijft ondanks soms vijandige vragen, en nieuwsberichten over de homorechtenacties die het tijdperk kenmerkten. Een sequentie wisselt een geënsceneerde rel uit de originele film, met leden van de actiegroep Outrage als figuranten, af met beelden van een echt protest tegen beperkende wetgeving.

Productieomstandigheden en politieke context

De opnames haalden destijds het nieuws toen figuranten verbonden aan Outrage, waaronder de Sisters of Perpetual Indulgence, een aangrenzende studio verstoorden waar Cliff Richard aan het opnemen was. Jarman bleef tijdens het incident kalm. De productie kende de gebruikelijke spanningen van die tijd: eisen van vakbonden, beperkte budgetten en de bredere uitdagingen om publieke financiering te krijgen voor experimenteel werk via de BBC.

Destijds leefde Jarman al enkele jaren met een hiv/aids-diagnose. De documentaire belicht zowel de beperkingen van het tijdperk als de opmerkelijke vrijheid die de regisseur kreeg om zijn eigenzinnige visie na te streven.

Bekende gezichten in vroege rollen

Kijkers herkennen verschillende figuren die later grote namen werden. Kostuumontwerper Sandy Powell verschijnt kort en oogt opvallend jong. Annie Lennox zingt Cole Porter’s “Ev’ry Time We Say Goodbye” op de set, terwijl de crew als publiek toekijkt. Tilda Swinton, die Queen Isabella speelde, is te zien terwijl valse wimpers worden verwijderd in een bescheiden make-upruimte, een openhartige blik op die periode.

Een levendig portret in plaats van een eulogie

De voltooide documentaire duurt 97 minuten en toont Jarman als zowel politiek betrokken als creatief gedurfd, zonder in sentimentaliteit te vervallen. Het vangt het optimisme en de nonchalance die zijn benadering van activisme en filmmaking kenmerkten. Queer Edward II biedt het hedendaagse publiek een directe verbinding met de energie van de Britse onafhankelijke cinema uit het begin van de jaren negentig en de strijd die die vormgaf.