Waarom The Life and Times of Judge Roy Bean na 54 jaar uit zicht verdween

John Hustons western uit 1972 met Paul Newman kreeg goede recensies, maar duikt tegenwoordig zelden op door veranderende culturele smaken.

Legendarisch regisseur John Huston bracht in 1972 twee zeer verschillende projecten naar de bioscopen. Een daarvan was het sobere, personagegedreven bokskdrama Fat City. Het andere was de omvangrijke western The Life and Times of Judge Roy Bean, een ster-gedreven voertuig gebouwd rond Paul Newman.

Die laatste film kwam als een prestigepakket losjes geïnspireerd op de echte exploits van Roy Bean, de zelfbenoemde rechter die zijn eigen vorm van grensjustitie bedreef in Texas. De film deed het goed aan de kassa en kreeg bij verschijning vooral gunstige kritieken, maar is in de decennia daarna grotendeels uit het publieke gesprek verdwenen.

Een sterrenvoertuig dat zijn tijd te dicht benaderde

Veel van de toon en visuele stijl van het verhaal weerspiegelt de speelse, anachronistische geest van Butch Cassidy and the Sundance Kid, de eerdere hit van Newman die al een luchtige kijk op het Wilde Westen had gepopulariseerd. Critici en publiek genoten destijds van de mix van humor en sterrenkracht, maar moderne kijkers vinden de aanpak vaak storend.

Een langere sequentie toont Newman en Victoria Principal die een picknick delen met een beer genaamd Zachary Taylor, terwijl Andy Williams Marmalade, Molasses and Honey zingt op de soundtrack. Het moment vat de lichtvoetige, soms grillige sensibiliteit van de film samen.

Newmans charisma houdt de film kijkbaar

Ondanks de periode-elementen behoudt de film voor velen aantrekkingskracht dankzij Newmans magnetische aanwezigheid op het scherm. Een sterke bijrolbezetting vult het scherm met kleurrijke personages en geeft het verhaal een levendige ensemble-energie die nog steeds werkt als product van zijn tijd. De film is vrij beschikbaar op YouTube voor wie hem opnieuw wil bekijken.

Scenarioschrijver John Milius wilde een donkerder, meer geobsedeerde hoofdpersoon

John Milius, die het originele scenario schreef, had een scherp andere visie op het project. De New Hollywood-schrijver, bekend van werken als Big Wednesday en Conan the Barbarian, botste met Hustons lichtere, meer komische aanpak. Milius beschreef de uiteindelijke film later als een Beverly Hills-western die de centrale figuur verzachtte tot iets schattigers en minder intens.

Roy Bean is een geobsedeerde man. Hij is als Lawrence of Arabia. Hij zit daar in de woestijn en hij heeft deze grote visie op recht en orde en beschaving en hij doodt mensen en doet alles in naam van de vooruitgang. Ik hou van dat soort mensen! Dat zijn de mensen die dit land hebben opgebouwd! Dat is de Amerikaanse geest! En ze zeggen: ‘Wat je hebt gecreëerd is een verwerpelijke man. We moeten hem veel schattiger maken.’

— John Milius, The Los Angeles Times, 1973

Milius wees op de meedogenloze kant van de historische Bean als essentieel voor het Amerikaanse verhaal dat hij wilde vertellen. De definitieve versie eindigt op een rustiger, reflectiever moment met een cameo van Ava Gardner, terwijl Milius een versie voor ogen had die verder ging in humor. De film bevat sterke prestaties van Ned Beatty, Anthony Perkins, Stacy Keach en Huston zelf in een bijrol als Grizzly Adams.