Het Velvet Underground & Nico-album dat alternatieve rock ontketende

Hoe een undergroundrelease uit New York in 1967 met Andy Warhols betrokkenheid de muziekgeschiedenis herschreef decennia voor grunge

Weinig albums hebben een heel genre zo hervormd als The Velvet Underground & Nico deed bij verschijning in 1967. Lang voordat Nirvana en Pearl Jam grunge populair maakten, kwam deze plaat uit de New Yorkse tegencultuur en legde de basis voor punk, indie en talloze alternatieve stijlen die volgden.

Onwaarschijnlijke oorsprong leidt tot samenwerking met Warhol

De band The Velvet Underground ontstond in 1964 in New York toen zanger en gitarist Lou Reed zich aansloot bij de klassiek geschoolde musicus John Cale. De vroege bezettingen wisselden regelmatig tot gitarist Sterling Morrison en drummer Maureen “Moe” Tucker zich bij hen voegden. Tucker verdiende haar plek nadat ze een provisorische drumkit van huishoudelijke spullen had gebouwd die de groep imponeerde.

Een residentie in de folkclub Café Bizarre eindigde abrupt toen de band een verboden nummer speelde direct nadat ze dat verbod hadden gekregen. Popartiest Andy Warhol zag een van hun laatste optredens daar en tekende hen al snel als manager. Hij betrok de groep bij zijn multimedia-evenementen Exploding Plastic Inevitable, waarbij licht, dans en muziek samensmolten tot een meeslepende ervaring die de rauwe energie van die tijd weergaf.

Warhol haalde ook de Duitse zangeres en actrice Nico erbij voor het album en trad op als producer, waarbij hij de muzikanten volledige creatieve vrijheid gaf. Het resultaat was een verzameling nummers zonder commerciële beperkingen.

Rauw geluid en opvallende vocalen kenmerken de plaat

Nummers als “Venus in Furs,” “Heroin” en “The Black Angel’s Death Song” bevatten John Cales scherpe elektrische altviool, die een intense, schurende textuur creëert die past bij Lou Reeds sobere, poëtische teksten. De muziek vangt de rauwheid en duisternis van New Yorks onderwereld op een manier die zelden eerder te horen was.

Nico’s etherische vocalen op “Femme Fatale,” “All Tomorrow’s Parties” en “I’ll Be Your Mirror” vormden een lichtgevend contrast met het zwaardere materiaal. Haar spookachtige maar luchtige voordracht hielp de algehele toon van het album in evenwicht te brengen, ook al verzetten de kernbandleden zich aanvankelijk tegen haar toevoeging.

Slechte verkoop leidt tot blijvende invloed

De initiële verkoop bedroeg slechts ongeveer 30.000 exemplaren in vijf jaar. Critici en luisteraars vonden de expliciete thema’s van drugs en sadomasochisme, samen met de door Warhol ontworpen afpelbare bananencover, te provocerend voor de mainstream. Veel winkels weigerden het te verkopen en radio-airplay bleef minimaal.

Een andere reactie kwam van vooruitstrevende muzikanten. De legendarische producer Brian Eno merkte op dat het album weliswaar weinig exemplaren verkocht, maar dat bijna iedereen die het kocht een eigen band begon.

The Velvet Underground verkocht niet veel platen, maar iedereen die er een kocht ging er een band mee beginnen.

— Brian Eno, legendarisch producer, Geciteerd in The Los Angeles Times

David Bowie noemde de groep een belangrijke invloed op zijn eigen werk en op de muziek in het algemeen. In de loop der tijd kreeg de plaat brede erkenning, waaronder een hoge notering op Rolling Stone’s lijst van de 500 Greatest Albums of All Time. Acts variërend van R.E.M. en Talking Heads tot de Pixies, the Strokes, Patti Smith en de Sex Pistols hebben de impact ervan erkend.

Een paradigmaverschuiving die nog steeds voelbaar is

The Velvet Underground & Nico versmolten kunst en rock op een manier die destijds radicaal aanvoelde. De innovaties openden wegen die latere artiesten verder uitbouwden, waardoor het een van de meest originele en invloedrijke releases in de rockgeschiedenis werd.

Tags bij dit artikel