Tony Rayns, invloedrijk pleitbezorger van Oost-Aziatische cinema, overlijdt op 78-jarige leeftijd

De Britse criticus, programmeur en ondertitelaar die het westerse begrip van Aziatische films vormgaf, overleed na een ongelukkige val.

Tony Rayns, de Britse schrijver, festivalprogrammeur en scenarioschrijver die decennialang westerse publiek introduceerde in Oost-Aziatische films, is op 78-jarige leeftijd overleden.

Hij werd op 7 juli dood aangetroffen in zijn woning na een ongelukkige val van de trap, bevestigde zijn zus Stephanie Gowman in een e-mail aan Variety. Het overlijden kwam als een schok na een korte periode zonder contact die zorg baarde onder familie en vrienden.

We zijn allemaal geschokt en diepbedroefd door zijn plotselinge dood en het verlies van een toegewijde, levenslange cinefiel en een gepassioneerd pleitbezorger van Oost-Aziatisch cinematografisch talent. Hij zal door velen node worden gemist.

— Stephanie Gowman, E-mail aan Variety

Huldeblijken stromen binnen van filmmakers en collega’s

De Chinese regisseur Jia Zhangke deelde een ontroerend eerbetoon op sociale media. De filmmaker, die bijna drie decennia met Rayns samenwerkte aan ondertiteling en begeleiding, schreef in het Mandarijn dat hij spijt had dat hij niet vaker dank had uitgesproken of contact had gezocht tijdens hun 28-jarige vriendschap.

Beste Tony, ik heb de kans niet gekregen om ‘dank je’ te zeggen, of om ‘het spijt me’ te zeggen, voordat je weg was. In de 28 jaar dat we elkaar kenden, was ik altijd degene die bij jou aanklopte voor hulp – of het nu ging om ondertitels voor mijn films of vragen waar ik je advies over nodig had. Mijn werk had niet kunnen bestaan zonder jou, en toch verwaarloosde ik je vaak. Je reisde alleen, keek alleen films, maakte overal je thuis, rookte alleen, maakte je zorgen alleen. Ik denk dat ik je vaker had moeten bellen, niet om zaken te bespreken, maar gewoon om te vragen hoe het met je ging. Je was een vrije burger van het koninkrijk van de cinema, maar in 1999 zei je tegen me dat ik moest blijven en werken in mijn eigen land. Ik ben nu in Yantai en kijk uit over een wazige zee.

— Jia Zhangke, Eerbetoon op sociale media

Extra huldeblijken verschenen op filmforums zoals Criterionforum.org toen het nieuws van zijn overlijden zich verspreidde onder bewonderaars en vakgenoten.

Een carrière met publicaties en festivals

Rayns, geboren in 1948, begon te schrijven voor het undergroundtijdschrift Cinema Rising voordat hij in december 1970 toetrad tot het Monthly Film Bulletin. Hij bleef daar tot de fusie met Sight & Sound in 1991 en droeg vanaf de jaren zeventig regelmatig bij aan Sight & Sound van het British Film Institute. Zijn werk verscheen ook in Time Out, Melody Maker, Cahiers du Cinéma en Film Comment.

Van 1988 tot 2006 cureerde hij de Dragons and Tigers-competitie voor Aziatische films op het Vancouver International Film Festival. Hij zat in jury’s van grote evenementen zoals Cannes, Sapporo, San Sebastian, San Francisco, Vladivostok en Beijing. In de jaren tachtig presenteerde hij de Britse televisieserie “New Chinese Cinema” en verzorgde hij Engelse ondertitels voor films uit Hongkong, Japan, Korea, Taiwan en Thailand.

Boeken, scenario’s en uitgebreid commentaarwerk

Rayns schreef boeken over regisseurs als Seijun Suzuki, Wong Kar-wai, Jang Sunwoo en Rainer Werner Fassbinder, evenals bredere overzichten van de Chinese, Japanse en Koreaanse cinema. Hij schreef het scenario voor de speelfilm “Away with Words”, geregisseerd door Christopher Doyle met Asano Tadanobu in de hoofdrol.

Zijn audiocommentaren zijn te horen op talrijke uitgaven van Criterion Collection en Masters of Cinema, waaronder titels als “Chungking Express”, “In the Realm of the Senses”, “Ugetsu”, “Seven Samurai” en “Memories of Murder”. Hij nam commentaar op voor Bong Joon Ho’s “Parasite” samen met de regisseur en voor Edward Yang’s “Yi Yi” met Yang zelf. Extra linernotes en commentaren werden gemaakt voor Arrow, Indicator, Second Run, BFI Video, Disk Kino en Imprint.

Erkenning voor bijdragen aan de Japanse cinema

Rayns ontving in 2004 de Kawakita Prize voor zijn werk aan de Japanse cinema en een onderscheiding van het Japanse ministerie van Buitenlandse Zaken in 2008. De familie plant later een bijeenkomst om zijn leven en prestaties te vieren.

Tags bij dit artikel