Steven Spielberg begon al lang voor zijn grote studiofilms met het verkennen van ufo’s en buitenaardse wezens. Zijn tienerproject Firelight duurde meer dan twee uur en was een vroege, lowbudget-uitstap naar sciencefiction. Weinig van dat 1964-project is bewaard gebleven, maar het gaf al een voorproefje van de thema’s die later veel van zijn werk zouden bepalen.
Het vierde Indiana Jones-avontuur eindigt met buitenaardse wezens die de meningen verdelen. Eerdere delen leunden op bovennatuurlijke elementen, waardoor de overstap naar een sciencefiction-ontknoping in 1950s-stijl abrupt aanvoelt, maar wel past bij de B-filmtoon van die tijd. De buitenaardse wezens zijn maar kort te zien en de film geldt als het zwakste door Spielberg geregisseerde deel uit de reeks.
Deze verfilming uit 2005 levert spannende, vaak sombere scènes op die de angsten na 9/11 weerspiegelen. Tom Cruise speelt een vader die door de chaos navigeert, waarbij de indringers meedogenloos in plaats van welwillend worden neergezet. De film staat naast Spielberg’s andere samenwerking met Cruise, Minority Report, in zijn focus op hedendaagse angsten, al mist het de vooruitziende surveillance-thema’s.
De nieuwste film balanceert informatie over mogelijk buitenaards leven met personagedreven suspense. Hij begint voortvarend, maar verschuift daarna naar parallelle verhaallijnen die later samenkomen via achtervolgingen en onthullingen. Tempoproblemen en af en toe sentimentaliteit houden hem van het hoogste niveau, maar Spielberg’s passie voor het onderwerp komt tot uiting in energieke regie, zelfs op gevorderde leeftijd.
Uit 1978, deze bedachtzame dramafilm draait om een man die na een close encounter naar een mysterieuze plek wordt getrokken. Het fungeert als een duidelijke metafoor voor de fascinatie van de regisseur zelf en bouwt methodisch op naar een muzikaal en visueel indrukwekkend slot. Het rustige tempo beloont kijkers die het langzamere ritme omarmen boven actievere films uit die tijd.
Wijd beschouwd als feilloos, volgt deze klassieker uit 1982 een eenzame jongen die bevriend raakt met een gestrande alien. Hij combineert zachte coming-of-age-elementen met overheidsachtervolging en hartverscheurende scheiding, alles onvergetelijk gescoord door John Williams. Spielberg hanteert sentiment zonder overdrijving en creëert een tijdloos familie-verhaal dat zijn meest toegankelijke en emotioneel meest resonerende alienfilm blijft.