Quintet: Paul Newmans enige sciencefictionfilm is Robert Altmans sombere meesterwerk

Het post-apocalyptische drama uit 1979 flopte bij release maar biedt een spookachtige visie op het einde van de mensheid via een dodelijk bordspel

De film Quintet uit 1979 neemt een bijzondere plaats in in de geschiedenis van de sciencefiction als de enige film in het genre met Paul Newman in de hoofdrol. Onder regie van Robert Altman verscheen de film op een moment dat het genre zich grotendeels had afgekeerd van de donkere, maatschappijkritische verhalen die veel van de vroege jaren zeventig kenmerkten.

Sciencefiction sloeg na succes van Star Wars een andere toon aan

Populaire sciencefictionfilms na de doorbraak van George Lucas’ Star Wars benadrukten avontuur en optimisme. Eerdere werken als Silent Running, Logan’s Run, The Omega Man en Zardoz toonden sombere toekomsten die de sociale onrust van de jaren zestig weerspiegelden. Quintet verscheen in februari 1979 en had het moeilijk omdat het die eerdere, meedogenloze benadering vasthield.

Quintet schetst een koude visie op overleven en verval

Het verhaal speelt zich af tijdens een nieuwe ijstijd na een wereldwijde catastrofe en draait om een bordspel genaamd Quintet. Deelnemers die verliezen, moeten in het echt sterven. De overgebleven mensen zijn vooral middelbaar of ouder, en er zijn al jaren geen kinderen meer geboren. Roedels honden scharrelen bevroren lichamen op straat terwijl de overlevenden hun dodelijke wedstrijden spelen.

Altman en production designer Leon Ericksen transformeerden gebouwen van de Wereldtentoonstelling in Montreal tot een bevroren hel. Cameraman Jean Boffety legde de omgeving vast met een bewust wazige lens die met vaseline was ingesmeerd, wat het gevoel van isolatie en verval versterkt.

Newman vertolkt een vermoeide overlevende die verloren idealen betreurt

Newman speelt Essex, een figuur die zich een tijd herinnert waarin de mensheid duidelijkere moraal en zingeving had. De rol sluit aan bij thema’s die Altman eerder met de acteur verkende in hun samenwerking aan Buffalo Bill and the Indians. Hier belichaamt het personage een Amerikaans archetype waarvan de tijd voorbij is, weergegeven door stille spijt in plaats van actie.

Quintet spreekt fans van strenge, compromisloze sciencefiction aan

De film biedt weinig troost of conventionele spanning. Het fungeert als een allegorie op de Koude Oorlog zonder technologisch spektakel. Kijkers die zich aangetrokken voelen tot de sobere stijl van latere regisseurs als David Fincher of Claire Denis kunnen de doordachte kilte en thematische zwaarte waarderen, ondanks de commerciële en kritische ontvangst destijds.

Tags bij dit artikel