Het Interstatelijk Pact voor de Nationale Volksstem heeft nieuwe steun gekregen nadat de Democraten in november de volledige controle over meerdere deelstaatregeringen veroverden. De overeenkomst moet ervoor zorgen dat de winnaar van de nationale volksstemming president wordt, door deelnemende staten te verplichten hun kiesmannen dienovereenkomstig toe te wijzen zodra voldoende staten meedoen.
Deelnemende staten beloven hun kiesmannen toe te wijzen op basis van de landelijke volksstemming in plaats van de uitslag in hun eigen staat. Het mechanisme steunt op de grondwettelijke bevoegdheid van deelstaatswetgevers om te bepalen hoe kiesmannen worden gekozen. Momenteel hebben achttien staten plus het District of Columbia zich aangesloten, goed voor 222 kiesmannen en 41 procent van de Amerikaanse bevolking. Het pact treedt pas in werking als de deelnemers een meerderheid van 270 kiesmannen bezitten.
Vijf extra staten die nu onder democratische controle staan, vertegenwoordigen 61 kiesmannen en hebben het pact nog niet ondertekend. Toetreding zou betekenen dat deze staten hun huidige buitensporige invloed als battleground-staten opgeven. Kandidaten richten hun middelen en aandacht op swing states en zittende presidenten stemmen hun beleid vaak af op het behoud van die steun. Wetgevers in die staten moeten afwegen of ze die invloed willen inruilen voor een systeem van nationale volksstemming.
De grondwet vereist goedkeuring van het Congres voor interstatelijke overeenkomsten die federale belangen raken. Het Hooggerechtshof heeft sommige afspraken toegestaan zonder goedkeuring als ze geen federale belangen raken. Voorstanders stellen dat het pact in deze categorie valt omdat het alleen gaat over hoe staten hun eigen bevoegdheid over kiesmannen uitoefenen. Critici verwijzen naar eerdere uitspraken die waarschuwen dat overeenkomsten die niet-deelnemende staten schaden expliciete toestemming nodig hebben, een standpunt dat ook door rechtsgeleerden als de latere rechter Felix Frankfurter werd gedeeld.
Zelfs als het pact juridische hindernissen overwint, zou vervanging van het kiescollege via louter statelijk optreden een fundamentele verschuiving in het democratische bestel van het land betekenen. Het systeem is sinds de oprichting geëvolueerd, maar het wijzigen van de manier waarop de president wordt gekozen raakt kernprincipes van instemming en stabiliteit. Een verandering die vooral door één partij wordt doorgevoerd, kan uitnodigen tot toekomstige omkeringen en het vertrouwen in verkiezingsuitslagen ondermijnen.
Voorstanders zien het pact als een praktische weg naar een democratischere procedure. Tegenstanders waarschuwen dat blijvende institutionele hervormingen traditioneel brede bipartisan steun vereisen in plaats van krappe meerderheden. De komende jaren zullen uitwijzen of de overeenkomst zowel de politieke aarzeling in swing states als de rechterlijke toetsing bij het hoogste gerechtshof kan doorstaan.