Mohanad Yaqubi brengt hulde aan Jocelyne Saab bij Locarno-première van Revolutionaries Never Die

De Palestijnse filmmaker trekt opvallende parallellen tussen het archief uit de jaren zeventig van de overleden Libanese regisseur en de huidige realiteit, nadat zijn eigen familiehuis in Gaza werd verwoest.

Palestijnse filmmaker Mohanad Yaqubi richt de camera op een pionierende voorganger in zijn nieuwe documentaire. Zijn film Revolutionaries Never Die onderzoekt de vroege carrière van Libanese regisseur Jocelyne Saab en vindt krachtige echo's tussen haar beelden van vijf decennia geleden en het heden.

Een cinematografische brief over generaties heen

Het project fungeert als een persoonlijke brief aan Saab. Yaqubi onderzoekt haar werk tussen 1973 en 1983, een periode waarin ze grote regionale omwentelingen vastlegde, waaronder de beginfase van de Iraanse revolutie. De film krijgt zijn wereldpremière in de sectie Filmmakers of the Present op het 79e Locarno Film Festival op 9 augustus.

Yaqubi, die de publieke programmering van het Palestine Film Institute leidt en de film produceerde via zijn bedrijf Idioms Film, ziet directe verbanden tussen Saab's ervaringen en de zijne. De internationale verkoop wordt verzorgd door Square Eyes.

Gedeelde ervaringen van vernietiging en veerkracht

Een opvallende parallel betreft hun huizen. In Saab's film Beirut My City uit 1982 staat ze voor haar door bombardementen verwoeste huis in Libanon. Yaqubi's familiehuis in Gaza onderging hetzelfde lot in april 2024. Hij ontving twee maanden voor haar dood in 2019 een uitnodiging om met Saab samen te werken, maar reageerde toen niet.

Het filmarchief van Jocelyne Saab uit de periode 1973-1983 riep verschillende vragen op over de opvallende resonantie tussen haar historische beelden en onze hedendaagse realiteit vijf decennia later, wanneer er nooit antwoorden kunnen worden gegeven.

— Mohanad Yaqubi, interview met The Hollywood Reporter

Ontdekking via restauratie en programmering

Yaqubi kwam later met Saab's werk in aanraking dan met veel van haar andere films. Hij kende titels als Letter From Beirut, maar richtte zich vooral op Palestijnse militante cinema uit de jaren zestig en zeventig. Een gezamenlijk programma getiteld Out of the Shadows met het Courtisane Film Festival bracht hem in contact met Saab, naast andere Arabische vrouwelijke pioniers zoals Heiny Srour, Atteyat Al-Abnoudy, Selma Baccar en Assia Djebar.

Het restauratieproces begon toen Saab's langjarige assistent Mathilde Rouxel hem benaderde over het scannen van materiaal met apparatuur in zijn kantoor. Die technische samenwerking groeide al snel uit tot dieper onderzoek.

Locarno-directeur benadrukt Saab's vooruitziende blik

Artistiek directeur van Locarno Giona A. Nazzaro prees de film omdat die Saab's nalatenschap eert. Hij wees op haar vermogen om gebeurtenissen vast te leggen met oog voor toekomstige implicaties en beschreef haar als een levend geheugen van het tijdperk. Het nieuwe werk presenteert Saab's oeuvre en leven als een levend archief.

Vragen over betrokkenheid en hoop in donkere tijden

De vernietiging van zijn familiehuis maakte de persoonlijke inzet van het project nog groter. Terwijl hij kort na het bombardement in april 2024 materiaal presenteerde in Brussel, herkende Yaqubi onmiddellijk parallellen op het scherm. Hij begon na te denken over hoe hij Saab's benadering in zijn eigen praktijk kon voortzetten.

Wat heel bijzonder aan haar is, is die hoop die ze altijd heeft. Zelfs met haar huis verwoest zegt ze: ‘Het geeft niet. Tenminste, niemand is omgekomen. We kunnen doorgaan. We kunnen herbouwen.’

— Mohanad Yaqubi, interview met The Hollywood Reporter

De titel Revolutionaries Never Die ontstond meteen en bleef ongewijzigd. Hij verwijst naar gesprekken tussen Palestijns leider George Habash en journalist Georges Malbrunot. Yaqubi ziet Saab als revolutionair in meerdere opzichten: politiek, sociaal en als vrouwelijke filmmaker die terrein brak in een door mannen gedomineerd veld.

Hij ziet het werk als een poging om cycli van herhaling te doorbreken, terwijl de overtuiging blijft bestaan dat betekenisvolle films mogelijk blijven. De structuur vermijdt een strikte chronologie, waardoor tijd en ruimte op een manier kunnen samenvallen die de hedendaagse ervaring weerspiegelt.