Mel Brooks deelt de egoïstische vonk achter zijn tijdloze komediewijsheid

De 100-jarige legende onthult hoe persoonlijk genoegen in andermans pech zijn grootste grappen voedt.

Mel Brooks, geboren als Melvin James Kaminsky op 28 juni 1926 in Brownsville, Brooklyn, heeft bijna een eeuw lang persoonlijke pijn en scherpe observaties omgezet in blijvende komedie. Zijn vader overleed aan tuberculose toen Brooks nog maar twee was, een gebeurtenis die hij al lang in verband brengt met de woede die zijn humor heeft gevormd.

Van Catskills-resorts tot doorbraak in Hollywood

Brooks begon op te treden in resorts in de Catskills voordat hij op zijn zestiende de komedie ontdekte, na een korte poging als drummer onder Buddy Rich. Hij nam het pseudoniem Mel Brooks aan om verwarring met een jazz-trompettist te voorkomen en diende later in het Amerikaanse leger tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog. Na zijn terugkeer in New York sloot hij zich aan bij het schrijversteam van "Your Show of Shows" naast Sid Caesar, Neil Simon en Carl Reiner.

Zijn doorbraak op het scherm kwam in 1959 met de sketches "The 2,000 Year Old Man" naast Reiner. Het succes op het witte doek volgde in 1967 met "The Producers", waarvoor hij een Oscar won voor het beste originele scenario. Vervolgfilms als "The Twelve Chairs", "Blazing Saddles" en "Young Frankenstein" versterkten zijn reputatie, terwijl latere werken zoals "High Anxiety", "History of the World, Part I" en "Spaceballs" cultklassiekers bleven.

De quote die Brooks' kijk op de menselijke natuur samenvat

Brooks heeft decennialang variaties herhaald op één zin: "Tragedie is wanneer ik mijn vinger snijd. Komedie is wanneer jij in een open riool valt en sterft." Hij gaf misschien zijn duidelijkste uitleg tijdens een interview voor PBS' American Masters.

Wat ik denk te illustreren is de aangeboren, ongelooflijke egoïsme, de liefde voor onszelf en ieder mens. We mogen andere mensen graag, dat doen we, maar als we in een spiegel kijken of aan onszelf denken, is het een diepe liefde. Ik ben stapelgek op mezelf! Dat moet ik je wel zeggen. Elke avond voor het slapengaan probeer ik mezelf te kussen. Dat is moeilijk. Ik ga even stoppen en het een minuut doen. [Kust de rug van zijn hand] 'De beste. Wie kan beter zijn? Niemand, je bent zo schattig. Je bent aanbiddelijk. Ik hou van je.'

— Mel Brooks, PBS American Masters interview

Waarom we lachen als het niet onszelf overkomt

De zin benadrukt meer dan alleen zelfliefde. Hij wijst op de simpele opluchting die ontstaat wanneer een ramp iemand anders treft. Kijkers voelen sympathie voor personages, maar lachen omdat de ellende veilig op afstand blijft.

In "The Producers" komt Gene Wilders wanhopige kreet nadat hij nat wordt gespeten over als pure onzin, precies omdat de kijker droog blijft. In "Blazing Saddles" vestigt Mongo's stomp tegen een paard het brute karakter van de figuur op een manier die zelfs dierenliefhebbers aan het lachen maakt. Vergelijkbare momenten duiken op in black comedy, van de kindermishandelingsscène in "Step Brothers" tot de achteloze wreedheid tegenover een oudere vrouw in "Blazing Saddles."

Het leven brengt genoeg tegenslag. Komedie ontstaat vaak wanneer die tegenslag elders terechtkomt, zodat het publiek kan genieten van de absurditeit zonder persoonlijk leed.

Tags bij dit artikel