Na bijna twee decennia van opbouw naar een grote crossover staat het Marvel Cinematic Universe klaar om de X-Men in zijn hoofdcontinuïteit te brengen. Kleine hints verschenen eerder, zoals in de Disney+-serie Ms. Marvel, maar de release van Deadpool & Wolverine in 2024 verstevigde de connectie door de eerdere Fox-mutantentijdlijn in het multiversumkader op te nemen. Nu gaat de studio verder met een volledige reboot onder regie van Jake Schreier.
De originele X-Men-film verscheen in 2000, toen superheldenfilms nog zeldzaam en vaak lichtvoetig waren. Die film behandelde het bronmateriaal serieus, met een opening in een concentratiekamp uit de Tweede Wereldoorlog en aandacht voor de sociale spanningen tussen mutanten en mensen. Het introduceerde een kern van personages uit de comics die breed aansloegen bij het publiek.
Belangrijke castingkeuzes bleken bijzonder duurzaam. Hugh Jackman nam de rol van Wolverine op zich en Patrick Stewart speelde Charles Xavier; hun vertolkingen definieerden de personages over meerdere films en hielpen de franchise in de beginjaren te verankeren.
Latere delen werden gedurfder, met nieuwe mutanten, verfilmingen van grote comic-verhaallijnen en grootschaliger actiescènes. De soft reboot X-Men: First Class uit 2011 werd commercieel succesvol omdat kijkers de basisregels van de wereld al kenden, waardoor de prequel zich kon richten op de oorsprong en relaties van de personages.
De nieuwe MCU-versie plant een recast van verschillende centrale figuren en een verhaal dat helemaal opnieuw begint. Omdat de Fox-tijdlijn als onderdeel van het bredere multiversum is bevestigd, zijn directe vergelijkingen onvermijdelijk. Verschillende acteurs uit de eerdere films, waaronder Stewart en Ian McKellen, staan op de planning voor Avengers: Doomsday, wat de band tussen oude en nieuwe vertolkingen verder versterkt.
Het team introduceren bij nieuwe kijkers terwijl een rijke bestaande geschiedenis wordt geëerd, vraagt om een delicaat evenwicht. Het project kan een sterk nieuw hoofdstuk opleveren of juist struikelen over de verwachtingen die in de loop der jaren zijn opgebouwd.
Met een diepe bank aan personages en decennia aan cinematografische ontwikkeling heeft de X-Men-franchise sterke potentie voor blijvend succes op het grote scherm. Of de nieuwste versie die potentie benut of juist op weerstand stuit, zal de komende jaren duidelijk worden.