Massaschietpartijen in Zuid-Afrika nemen toe door georganiseerde misdaad

210 doden bij 45 aanslagen dit jaar ondanks daling moordcijfer, Gauteng en West-Kaap het zwaarst getroffen

Een minibus-taxi stopte op een recente zaterdagavond voor een taverne in de goudmijnstad Carletonville ten westen van Johannesburg. Acht mannen met AK-47-geweren stapten uit en openden het vuur op de bezoekers, waarbij 18 mensen om het leven kwamen.

Mfuneko Dyosini, een lokale mijnwerker, vertelde hoe de schutters via de hoofdingang naar binnen gingen en lukraak schoten. Twee van zijn collega’s kwamen ter plekke om het leven. Enkele uren later vielen er nog eens tien doden bij een uitgaansgelegenheid bij Kaapstad. Enkele dagen eerder bestormden schutters een huis in Durban en vermoordden elf bewoners.

Verschuiving van persoonlijke conflicten naar gerichte massamoorden

Zuid-Afrika kent al jaren een van de hoogste moordcijfers ter wereld. De meeste slachtoffers kenden hun dader nog steeds. Toch verschuift het patroon naar grootschalige schietpartijen die verband houden met criminele concurrentie, nu georganiseerde bendes hun greep op de economie versterken.

Drugs, afpersing, illegale mijnbouw en ruzies over minibus-taxi-routes behoren tot de belangrijkste oorzaken. Julian Rademeyer van de Global Initiative Against Transnational Organised Crime legt uit dat deze aanslagen bedoeld zijn om angst te zaaien, gemeenschappen te intimideren en rivalen uit te schakelen.

Scherpe stijging van massale aanslagen sinds juni

De Global Initiative Against Transnational Organised Crime heeft dit jaar minstens 210 doden bij 45 massaschietpartijen geregistreerd, gedefinieerd als incidenten met drie of meer slachtoffers. Zesendertig aanslagen vonden plaats in Gauteng en de West-Kaap. Eenendertig van het totaal vonden plaats na begin juni.

Van de 83 doden met een duidelijk motief waren er 67 verbonden aan bendes, afpersing of illegale mijnbouw. Rademeyer merkte op dat het tempo sinds juni sterk is toegenomen.

Algemeen moordcijfer daalt terwijl massamoorden stijgen

Het landelijke beeld laat op sommige punten verbetering zien. Tussen april en juni werden 5.426 mensen vermoord, een daling van 5,9 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. President Cyril Ramaphosa heeft ook publiekelijk gesproken over geweld tegen vrouwen nadat sinds half juli elf vrouwelijke lichamen ten oosten van Johannesburg zijn gevonden.

Het contrast toont hoe georganiseerde misdaad groeit terwijl de alledaagse moordcijfers verbeteren. De Global Initiative Against Transnational Organised Crime plaatst Zuid-Afrika wereldwijd op de zevende plaats wat betreft de impact van georganiseerde misdaad, achter alleen de Democratische Republiek Congo op het continent.

Zwakke veroordelingspercentages en politieproblemen voeden straffeloosheid

Ongeveer één op de tien moorden leidt tot een veroordeling. Rademeyer wees op de toenemende beschikbaarheid van wapens, waaronder lekken uit staats- en politievoorraden. Een jaar durende onderzoekscommissie buigt zich over claims dat criminele bendes het justitiesysteem hebben geïnfiltreerd. De minister van politie is met verlof gestuurd en minstens veertien hoge officieren zijn geschorst.

The state quite clearly has lost control of the crime situation. We have a police service that has failed.

— David Africa, Executive Director, African Centre for Security and Intelligence Praxis, Comments on South Africa’s security challenges

De Global Initiative Against Transnational Organised Crime schat dat criminele activiteiten de economie in 2023 40 miljard dollar hebben gekost. Afpersing, mineralensmokkel, drugshandel en wapenhandel blijven de meest voorkomende misdrijven.

Tags bij dit artikel