Maleisië start eerste fase van repatriëring uit Myanmar onder Anwar Ibrahim

Eerste groep van 1.476 gedetineerden teruggestuurd te midden van waarschuwingen van UNHCR en mensenrechtenorganisaties over veiligheidsrisico's in conflictgebied.

Maleisië is begonnen met het terugsturen van duizenden Myanmar-onderdanen die vastzitten in immigratiecentra, als onderdeel van een gefaseerd repatriëringsprogramma onder leiding van premier Anwar Ibrahim. De eerste golf betrof 1.476 personen die werden teruggestuurd naar een land dat nog steeds wordt geteisterd door gewapend conflict en wijdverbreide schendingen van mensenrechten.

Eerste terugkeer markeert start van grotere inspanning

De Maleisische regering beschreef de operatie als vrijwillig en gecoördineerd met de autoriteiten in Myanmar. Ambtenaren bevestigden dat de eerste groep bestond uit 1.370 mannen, 79 vrouwen en 27 kinderen die aan boord gingen van twee marineschepen en een hospitaalschip voor de terugreis. Maleisische maritieme instanties begeleidden de schepen tot aan de rand van de territoriale wateren.

De autoriteiten zijn van plan in totaal 5.000 mensen in de komende fasen te repatriëren. Nog eens 4.000 Myanmar-onderdanen, voornamelijk etnische Rohingya, zullen worden verwerkt via een apart initiatief voor vluchtelingenregistratie. Meer dan 10.000 anderen blijven in detentie terwijl hun identiteit en achtergrond worden geverifieerd.

UNHCR en mensenrechtenorganisaties uiten zorgen over veiligheid

De maatregel kreeg scherpe kritiek van de VN-vluchtelingenorganisatie en Maleisische mensenrechtenorganisaties. UNHCR stelde dat het aanhoudende gewapende conflict en schendingen van mensenrechten in heel Myanmar veilige en duurzame terugkeer op dit moment onmogelijk maken. De organisatie drong aan op transparante stappen om te waarborgen dat elke terugkeer echt vrijwillig en geïnformeerd is.

Met het aanhoudende gewapende conflict en wijdverbreid geweld en schendingen van mensenrechten in heel Myanmar blijft UNHCR van mening dat de huidige omstandigheden geen veilige, waardige en duurzame terugkeer toelaten.

— UNHCR, Officiële verklaring over het repatriëringsprogramma

Amnesty International Malaysia en Asylum Access Malaysia gaven een gezamenlijke verklaring uit waarin het programma werd veroordeeld als een van de ernstigste mislukkingen op het gebied van vluchtelingenbescherming in recente jaren.

Binnenlandse druk bepaalt beleidswijziging

Maleisië heeft sinds de militaire inval van 2017 grote aantallen Rohingya-vluchtelingen opgevangen, waardoor naar schatting 700.000 mensen hun huizen moesten ontvluchten. Het land herbergt nu ongeveer 126.000 Rohingya-vluchtelingen en asielzoekers. De publieke opinie is de afgelopen jaren sterk negatief geworden, aangewakkerd door verhalen op sociale media en acties van burgers.

Anwar Ibrahim, die voor een algemene verkiezing staat, heeft betoogd dat Maleisië de vluchtelingen niet oneindig kan opvangen. De repatriëringsdeal volgde op diplomatieke gesprekken met de door het leger gesteunde regering van Myanmar vorige maand. Regeringsverklaringen noemden langdurige financiële lasten, sociale problemen en veiligheidszorgen die verband houden met de vluchtelingenpopulatie.

Myanmar-leider zoekt internationale legitimiteit

Analisten merken op dat de junta-leider van Myanmar, Min Aung Hlaing, politiek voordeel kan halen uit de overeenkomst. De voormalige militaire commandant heeft geprobeerd de banden met buurlanden te herstellen na de staatsgreep van 2021. Deskundigen waarschuwden dat terugkeerders nog steeds gedwongen kunnen worden ingelijfd door het leger om te vechten tegen groepen zoals het Arakan-leger.

Maleisië erkent vluchtelingen niet formeel in de nationale wetgeving, waardoor velen geen werkrechten hebben en blootstaan aan detentie. Het huidige programma weerspiegelt zowel regionale diplomatieke manoeuvres als interne politieke berekeningen in aanloop naar de verkiezingen.

Tags bij dit artikel