Streamingdiensten bouwden hun identiteit ooit rond on-demand kijken, maar recente ontwikkelingen tonen een duidelijke terugkeer naar live-programmering die miljoenen in realtime samenbrengt. De vroege televisie floreerde op live-uitzendingen voordat opgenomen formats de overhand kregen, en hoewel sport en awardshows het format nooit volledig hebben verlaten, experimenteren platforms zoals Netflix nu met originele spektakels die die gedeelde opwinding nabootsen.
Een opvallend voorbeeld was Netflix’ Skyscraper Live, waarin free-solo-klimmer Alex Honnold Taipei 101 in iets meer dan anderhalf uur beklom. Kijkers volgden de klim met een mix van fascinatie en spanning en wendden zich vaak tot social media voor realtime reacties. Honnold beschreef de klim later als routine voor iemand in zijn vak, maar de uitzending wist toch echte spanning te creëren voor het thuispubliek.
De Television Academy creëerde in 2018 een aparte categorie voor outstanding variety special (live) om liveprogramma’s te scheiden van opgenomen producties. Recente winnaars en genomineerden zijn sterk gericht op gevestigde evenementen. De winnaar van vorig jaar was SNL50: The Anniversary Special, die het opnam tegen de Oscars, de Beyoncé Bowl, de Super Bowl LIX Halftime Show met Kendrick Lamar en nog een SNL-concertspecial. De Oscars zijn elk jaar genomineerd sinds de categorie bestaat, terwijl de Super Bowl-halftime-show sinds 2020 jaarlijks meedoet en in 2022 de prijs won.
Deze consistentie zorgt voor betrouwbaarheid, maar beperkt ook verrassingen. Verse inzendingen zoals Skyscraper Live zouden het veld nieuw elan kunnen geven als ze nominaties krijgen naast de gebruikelijke kandidaten.
Het vooraf opgenomen equivalent kent een eigen patroon. Stand-upcomedy-specials hebben de nominaties steeds vaker ingenomen. De winnaar van 2024 was het Kennedy Center Mark Twain Prize-special van Conan O’Brien, dat shows van Adam Sandler, Ali Wong, Bill Burr, Sarah Silverman en Nate Bargatze versloeg. Het jaar daarvoor kwamen drie van de vijf genomineerden uit de stand-upwereld, hoewel Dick Van Dyke 98 Years of Magic uiteindelijk won.
De categorieën dragen niet voor niets het woord variété. Nu streamingkijkers hernieuwde belangstelling tonen voor simultaan kijken, is er in zowel live als opgenomen formats ruimte om verder te gaan dan vertrouwd terrein. Grotere diversiteit in inzendingen zou beter aansluiten bij het scala aan programma’s dat kijkers nu bereikt.