De ooit hechte alliantie tussen Marine Le Pen en haar voormalige pupil Jordan Bardella brokkelt af aan de top van de grootste oppositiepartij van Frankrijk. Nu de campagne voor de presidentsverkiezingen van volgend jaar op gang komt, komen lang onderdrukte verschillen in beleid en aanpak aan de oppervlakte.
Le Pen heeft snel haar autoriteit over de National Rally herbevestigd sinds een Parijse rechtbank haar in juli vrijpleitte om zich kandidaat te stellen voor het presidentschap. De partij die haar vader in 1972 oprichtte, staat nu voor nieuwe vragen over de eenheid, slechts maanden voordat kiezers beslissen wie Emmanuel Macron opvolgt.
Le Pen presenteerde deze week een nieuw economisch plan waarin haar eigen prioriteiten centraal staan. Het plan voorziet in een verlaging van de pensioenleeftijd, een verhoging van de koopkracht van huishoudens, belasting op aandeleninkoop door bedrijven en hogere heffingen op grote multinationals. Het belooft ook een scherpe reductie van het begrotingstekort.
De 31-jarige Bardella, die de partij tijdens Le Pens eerdere juridische problemen een meer ondernemersvriendelijke koers liet varen, ziet zijn invloed nu afnemen. Partijvicevoorzitter Louis Aliot verklaarde deze week in interviews dat er verschillen bestaan, maar dat de leider stevig aan het roer staat.
Er zijn meningsverschillen en stijlkwesties, maar uiteindelijk is Marine Le Pen de baas.
De spanningen liepen verder op na een rapport van Mediapart over vermeende antisemitische uitspraken van Bardella in 2013. Hij ontkent de beschuldigingen en heeft juridische stappen aangekondigd. Le Pen verdedigde hem publiekelijk, maar er blijft speculatie dat het lek uit de partij zelf afkomstig is.
Historica Valerie Igounet, die de Franse extreemrechtse beweging bestudeert, zei dat de episode als dekmantel kan dienen voor een grotere afstand tussen de twee leiders. Ze merkte op dat Le Pen hard heeft gewerkt om de partij te distantiëren van haar racistische verleden en dat de relatie tussen Bardella en Le Pen sinds de zomer merkbaar is afgekoeld.
De twee leiders hebben scherp contrasterende economische visies. Le Pen richt zich op werknemers en de koopkracht van huishoudens terwijl ze haar imago op culturele thema’s verzacht. Bardella kiest voor ondernemerschap en lichtere regelgeving om groei te stimuleren.
Terwijl Bardella vorig jaar zakenleiders benaderde en de jaarlijkse Medef-conferentie bijwoonde, is de ontvangst van Le Pen onder ceo’s koeler. Ondernemer en Medef-lid Bastien Brunis zei dat veel executives hun hoop op Bardella hadden gevestigd en dat de belangstelling voor hem nu is weggeëbd.
Stijlverschillen gaan verder dan beleid. Bardella’s opvallende socialemediaposts over luxe-evenementen en zijn relatie met een Italiaanse prinses hebben wenkbrauwen doen fronsen bij oudere partijlidmaten die zich zorgen maken over de aantrekkingskracht in arbeiderswijken.
Hij haalde ook jongere adviseurs binnen zoals voormalig portefeuillemanager Francois Durvye, wiens elitaire achtergrond botste met de traditionele achterban van de partij. Le Pen zette Durvye kort na haar gerechtelijke overwinning aan de kant.
In september herlanceerde Le Pen haar presidentiële campagne vanuit het noordelijke arbeidersstadje Henin-Beaumont, waar ze voor het eerst in het parlement werd gekozen. Ze koos betaalbaar wonen als openings-thema en benadrukte daarmee haar focus op gewone kiezers.
Bardella houdt een vol programma aan en behoudt zijn eigen economisch adviseur Charles-Henri Gallois. Gallois suggereerde dat de twee apart kunnen campagnevoeren om meer kiezers te bereiken. Ondanks de spanningen achten analisten een openlijke breuk onwaarschijnlijk zolang de partij mainstream conservatieve kiezers wil aantrekken.