Jesús Casas opent zijn hart over Irak: van chaos naar de passie die leidt naar het WK

Irak bereidt zich voor op zijn tweede WK, vier decennia na het historische debuut. Het team dat dit donderdag in Riazor tegen Spanje aantreedt, krijgt een zware groep met Frankrijk, Noorwegen en Senegal. Achter die kwalificatie schuilt een sleutelfiguur: de Madrileen Jesús Casas, die de nationale ploeg leidde van december 2022 tot maart 2025 en een groot deel van het pad uitstippelde dat het Iraakse team nu bewandelt.

Voetbal als motor van een land

Casas beschrijft het voetbal in Irak als iets dat alles doordringt. Het wordt beleefd met een intensiteit die zowel momenten van glorie als frustratie omvat. Hij benadrukt vooral dat het straatvoetbal nog springlevend is, vergelijkbaar met wat hij zich herinnert uit zijn eigen jeugd. Op een keer zag hij, op weg naar het hotel, kinderen een drie-tegen-drie spelen midden op straat, met twee stenen als doelpalen. Telkens als er een auto passeerde, onderbraken ze de wedstrijd met zichtbare ergernis.

Diezelfde passie strekt zich uit tot parken en sportvelden. De sport fungeert als uitlaatklep en bindmiddel in een samenleving die decennia van gewapende conflicten heeft doorstaan.

Een unieke professionele kans in een andere omgeving

Voor Casas betekende de ervaring een belangrijke stap. Hoewel hij meer dan twintig jaar op de bank had gestaan, was het zijn eerste keer als hoofdtrainer in het profvoetbal. Eerdere ervaringen in lagere divisies, beloftenelftallen of als assistent, ook bij de Spaanse nationale ploeg, bereidden hem niet volledig voor op het leiden van een volledige nationale selectie.

Sportief boekte hij opmerkelijke resultaten en kwam hij dicht bij het veiligstellen van een WK-ticket. Op persoonlijk vlak liet het contact met een andere cultuur en met mensen die directe verliezen hadden geleden door ISIS of Al Qaida een diepe indruk achter.

De beslissing om de functie te aanvaarden en de realiteit van Bagdad

De aanbieding kwam omdat de Iraakse president op zoek was naar een Spaanse coach, vanwege het prestige dat het Spaanse voetbal de afgelopen jaren heeft opgebouwd. Na afwijzingen van bekendere profielen kreeg Casas de vraag. Zijn familie reageerde aanvankelijk met verrassing en bezorgdheid, in de veronderstelling dat het om een risicovolle omgeving ging. Na overleg met de Spaanse ambassade in Bagdad en een voorafgaand bezoek gaf de familie groen licht.

Bagdad is niet de verwoeste stad die velen zich voorstellen. De stad bezit een rijk historisch en cultureel erfgoed, al zijn er nog sporen van conflicten zichtbaar in de vorm van inslagen op sommige gevels, vooral in officiële wijken. De militaire en politionele aanwezigheid is constant en er bestaat een beschermde green zone waarvoor speciale toestemming nodig is.

Vanuit Europa een competitief team opbouwen

Tactisch liet de technische staf zich inspireren door het model van Marokko en maakte gebruik van technologische hulpmiddelen om tegenstanders te analyseren. Een belangrijk deel van het werk bestond uit het opsporen van spelers van Iraakse afkomst die door de conflicten naar Europa waren geëmigreerd en al uitkwamen in competities in Duitsland, Zweden of Noorwegen. Dankzij die zoektocht en directe gesprekken werden voetballers aangetrokken die het niveau van de selectie verhoogden.

De meeste spelers die nu naar Spanje reizen, debuteerden of speelden onder zijn leiding. Slechts een of twee gevallen zijn later gekomen. Casas vindt dat het natuurlijke plafond van die groep precies het bereiken van het WK was.

De avond van de Golf Cup en de triomfantelijke terugkeer

Een van de intensste momenten was de winst van de Golf Cup. Het stadion zat al vol rond het middaguur voor een wedstrijd die om negen uur ’s avonds begon. Zeventigduizend mensen wachtten urenlang. De terugkeer naar Basra en Bagdad was chaotisch en onvergetelijk. De bus kwam nauwelijks vooruit tussen de menigte en de viering duurde maanden voort. In die periode werd het team vrijwel overal uitgenodigd voor lunch en diner.

Het ontslag en de woede over het half afgemaakte werk

Casas erkent dat het ontslag hem zeer pijn deed. Op het moment van zijn vertrek was het team nog afhankelijk van zichzelf om zich te kwalificeren. Twee wedstrijden in maart, waaronder een gelijkspel tegen Koeweit na dominant spel en een late comeback tegen Palestina, zorgden voor disproportionele commotie. Het was slechts de tweede nederlaag in veertien duels, maar het geduld in het Iraakse voetbal is zeer beperkt.

Desondanks kijkt hij positief terug op zijn periode. Hij ontvangt nog steeds blijk van waardering van spelers en supporters, en verschillende spelers schreven hem na de kwalificatie om te zeggen dat dat succes ook van hem was.

Persoonlijke verhalen die het DNA van de Iraakse speler bepalen

Casas herinnert zich vooral het geval van aanvaller Aymen Hussein, wiens vader en broer verdwenen tijdens de ISIS-periode. Andere mensen rond het team hadden moeten vechten. Ondanks die ervaringen geven de spelers de voorkeur aan het heden en de toekomst. Casas gebruikte die verhalen als extra motivatie om te spelen voor degenen die geleden hadden.

Hij typeert de Iraakse voetballer als zeer competitief en mentaal sterk, met een groot vermogen om moeilijkheden te overwinnen. Zonder de doorstane conflicten, meent hij, had Irak een van de grote Aziatische machten kunnen zijn.

De wedstrijd tegen Spanje als historisch hoogtepunt

Voor Irak betekent de confrontatie met Spanje een gebeurtenis van de hoogste orde. De Spaanse competitie geniet er enorm prestige en de nationale ploeg legt het land stil wanneer die speelt. Casas zegt het toernooi met aandacht te volgen en hoopt dat het team de hoge verwachtingen die het WK-verblijf oproept goed weet te beheren.