Ironweed: waarom het 1987-drama van Jack Nicholson en Meryl Streep herontdekking verdient

De met de Pulitzerprijs bekroonde verfilming van William Kennedy's roman vangt de rauwe wanhoop in Albany tijdens de depressie en voelt verrassend actueel

William Kennedy bouwde zijn Albany Cycle rond de worstelingen van gewone mensen in de staat New York tijdens de Grote Depressie. Het derde deel in de reeks, Ironweed, springt eruit door zijn compromisloze portret van verlies en overleven. Het verhaal draait om de voormalige honkballer Francis Phelan, die rondzwerft door de straten van zijn geboortestad terwijl hij op zoek is naar zijn partner Helen Archer en een vorm van rust.

Een verhaal geworteld in persoonlijk leed en dagelijkse ontberingen

Francis draagt de last van een vreselijk ongeluk dat jaren eerder zijn gezinsleven verwoestte. Hij neemt af en toe klusjes aan, maar alcohol oefent een constante aantrekkingskracht uit. Het verhaal besteedt aandacht aan bijfiguren die korte momenten van warmte bieden voordat de realiteit van dakloosheid en honger terugkeert. Kennedy bewerkte zijn eigen boek voor het witte doek en behield de focus van de roman op stille volharding in plaats van dramatische plotwendingen.

Sterrenmacht ontmoet kritische teleurstelling bij release

De film uit 1987 bracht Jack Nicholson als Francis en Meryl Streep als Helen samen onder regie van Héctor Babenco. De verwachtingen waren hoog na Babenco's succes met Kiss of the Spider Woman. Nicholson brengt een bekende vonk van ondeugendheid in Francis die telkens wordt ondermijnd door visioenen van mensen uit zijn verleden. Streep schittert in een levendige barscène die hint naar de zangcarrière die Helen ooit voor zichzelf voorstelde. De productie reconstrueerde Albany in 1938 met levendige details, inclusief de kou van een vroege koudegolf.

Publiek en veel critici bleven weg. Recensenten noemden de film overdreven somber en hij presteerde ondermaats ondanks een fors budget en sterke ensembleprestaties. Een bijzonder harde recensie in Variety bestempelde het als een eventfilm zonder het event. De film volgde op de eerdere samenwerking van de sterren in Heartburn en gaf hen de kans om veel beschadigdere personages te verkennen.

Getrouwe adaptatie vangt de innerlijke pijn van de roman

Roger Ebert en Janet Maslin prezen de film met mate, met focus op de hoofdrollen. Maslin merkte op dat de innerlijke diepgang van het boek moeilijk volledig naar film te vertalen was. Kijkers die de roman hadden gelezen, vonden de film vaak meeslepend en trouw aan de bron, ook al beperkte de meedogenloze toon het commerciële bereik. Een brute scène met een vrouw die door honden wordt aangevallen onderstreept dat het verhaal weigert zijn scherpe randen af te vlakken.

Tijdloze thema's van verloren dromen en economische strijd

Ironweed vermijdt nette afsluitingen of publiekvriendelijke scènes. De personages confronteren falen en verantwoordelijkheid zonder excuses. In een tijd van groeiende ongelijkheid krijgt het portret van mensen die vechten om boven water te blijven in een systeem dat tegen hen is gekeerd, nieuwe relevantie. Het verhaal blijft cathartisch juist omdat het valse hoop weigert en tegelijk de waardigheid van de worstelende hoofdpersonen bevestigt.

Tags bij dit artikel