Grand Theft Auto-games gerangschikt vóór release GTA VI

Van het origineel uit 1997 tot GTA V: hoe de hoofdreeks zich verhoudt nu het verhaal van Lucia en Jason in november 2026 arriveert

De Grand Theft Auto-franchise geldt als een van de meest invloedrijke series in de gamegeschiedenis. Terwijl veel titels snel uit het zicht verdwijnen na lancering, verovert elk nieuw hoofdreeksdeel een vaste plek in de popcultuur. Verschillende generaties spelers groeiden op met eigen hoofdstukken die hun ervaringen bepaalden, of dat nu via de neonstraten van Vice City was of de uitgestrekte landschappen van San Andreas. GTA V verkoopt nog steeds sterk meer dan tien jaar na release en beslaat inmiddels drie generaties consoles. Met GTA VI dat op 19 november 2026 verschijnt, is het moment aangebroken om terug te kijken op de kernreeks voordat het volgende hoofdstuk met Lucia en Jason begint.

Het origineel uit 1997 introduceerde de basisformule

Het allereerste Grand Theft Auto-spel voelt ver verwijderd van de huidige maatstaven. Het gebruikte een bovenaanzicht in plaats van de later iconische third-person camera. Spelers stalen nog steeds voertuigen, voerden opdrachten uit voor criminele organisaties en konden vrij rondrijden terwijl ze de politie ontweken. De titel startte ook de traditie van cheatcodes die fans nog steeds gebruiken. Codes gaven extra levens, wapens of onkwetsbaarheid, en het spel kreeg scherpe kritiek van politici en recensenten die het een gevaarlijke invloed noemden. Die controverse zorgde uiteindelijk voor meer zichtbaarheid en legde de basis voor toekomstig succes.

GTA II breidde facties en intensiteit uit in 1999

Het vervolg verfijnde de originele formule met een futuristische cyberpunk-setting en een dieper factiesysteem. Werken voor een criminele groep kon andere groepen vijandig maken, waardoor spelers allianties moesten afwegen in plaats van missies te haasten. De omgeving voelde dynamischer, met verbeterd NPC-gedrag en gevarieerdere doelstellingen. Politieachtervolgingen werden merkbaar uitdagender. Het spel bevatte ook een acht minuten durende live-action intro, een hint naar de cinematografische ambities die latere delen zouden kenmerken.

GTA III leverde in 2001 de 3D-blauwdruk

De release van 2001 bracht de serie naar volledig 3D en legde het sjabloon vast dat alle latere hoofdreeksdelen volgden. Spelers bewogen zich door een levende stad met radiostations, verhaalgedreven cutscenes en meerdere eilanden die geleidelijk vrijkwamen. De combinatie van autorijden, schieten en open-wereldvrijheid voelde destijds revolutionair. Creatieve vrijheid uitte zich in chaotische momenten zoals het overvallen van een ambulance en het veroorzaken van enorme kettingreacties, wat een blijvende indruk achterliet.

Vice City verbeeldde het excess van de jaren tachtig in 2002

Een jaar na GTA III bracht Vice City grote verbeteringen en werd het een generatieklassieker. Tommy Vercetti werd het eerste volledig ingesproken hoofdpersonage en het spel omarmde de levendige stijl van het Miami uit de jaren tachtig. Nieuwe functies waren onder meer verwisselbare outfits, helikopters, motoren en de mogelijkheid om bedrijven te kopen die inkomsten opleverden. Nachtclubs verschenen voor het eerst en een sterke soundtrack in combinatie met krachtige wapens hielp de titel het snelst verkopende spel van dat jaar te worden.

GTA IV bracht in 2008 een realistisch verhaal

Het deel uit 2008 volgde immigrant Niko Bellic die kansen zocht in Liberty City en bood een donkerder en realistischer verhaal. Een nieuw fysicasysteem maakte voertuigen zwaarder en gevechten bedachtzamer. Het verhaal kreeg brede lof als een van Rockstars sterkste prestaties. Spelers kregen toegang tot een in-game telefoon en konden internetcafés bezoeken voor e-mails en nevenactiviteiten. Het spel verbrak verkooprecords en werd zowel de snelst verkopende titel als het best verdienende entertainmentproduct op de eerste dag.

San Andreas bouwde in 2004 een hele staat

Veel fans beschouwen San Andreas nog steeds als het hoogtepunt van Rockstar. Het spel breidde uit van één stad naar een hele staat met Los Santos, San Fierro, Las Venturas, woestijnen, bossen en bergen. Nieuwe systemen lieten spelers daten, geld uitgeven in winkels en tal van minigames spelen. Een RPG-achtig progressiesysteem stelde CJ in staat spieren op te bouwen, gewicht te beheren, vaardigheden te verbeteren en uiterlijk gedetailleerd aan te passen. Die systemen worden in latere titels gemist en rapporten suggereren dat de sportschoolmechaniek terugkeert in GTA VI.

GTA V staat bovenaan met drie protagonisten

GTA V verdient de eerste plaats door het ambitieuze ontwerp en de blijvende impact. Het spel introduceerde drie speelbare personages — Michael, Franklin en de opvallende Trevor — waardoor spelers direct tussen hun verhalen konden schakelen. Los Santos bood ongekend detail, van bergwandelen en duiken tot aandelenhandel, overvallen en voertuigaanpassingen. Het rijmodel voelde verfijnd, de graphics blijven concurreren met moderne releases en GTA Online verlengde de relevantie van het spel ver voorbij de verwachtingen. Het is het op een na bestverkochte videospel ooit, alleen achter Minecraft.

Tags bij dit artikel