Twee grote studioblockbusters arriveerden dit jaar op Cannes buiten de hoofdcompetitie, in de Classics-zijbalk. Een daarvan was de jubileumvertoning van The Fast and the Furious. De andere markeerde de start van Warner Bros. nieuwe boutique-label Clockwork met een splinternieuwe 4K-regisseursversie van Ken Russell's film The Devils uit 1971.

Decennia van censuur eindigen met première op Cannes

De film met Vanessa Redgrave en Oliver Reed vertelt het waargebeurde verhaal van de 17e-eeuwse priester Urbain Grandier, die ter dood werd veroordeeld op beschuldiging van hekserij. Russell baseerde zich op historische bronnen en John Whitings toneelstuk uit 1960, maar leverde een versie die destijds door critici als godslasterlijk werd bestempeld.

Het Vaticaan veroordeelde de film publiekelijk en eiste dat de geplande vertoningen op het Filmfestival van Venetië in 1971 werden geschrapt. Geselecteerde journalisten zagen hem op de Lido, maar de autoriteiten annuleerden de publieke voorstelling om onrust te voorkomen. Russell won toch de prijs voor Beste Regisseur, hoewel Italië en andere landen de film al snel verboden. In het Verenigd Koninkrijk en de VS bereikte hij de bioscopen pas na zware inkortingen en met een X-rating.

Russell noemde de inkortingen hartverscheurend

In een interview uit 2002 met biograaf Mark Kermode beschreef Russell de ervaring als hartverscheurend. Hij zei dat de geschrapte beelden tot zijn beste werk behoorden en de thematische kern van het verhaal vormden. Een ongesneden versie dook in 2004 op voor een vertoning in het National Film Theatre in Londen, maar bereikte nooit het publiek. Het British Film Institute bracht in 2011 een dvd uit van de bewerkte versie, maar Warner Bros. hield de volledige versie tot nu toe achter.

Russells weduwe Elisabeth en Kermode introduceerden de vertoning in Cannes. Kermode prees Warner Bros. Clockwork dat het de complete film eindelijk bij het publiek brengt en roemde het minutieuze restauratiewerk. De nieuwe 4K-print is gemaakt van het originele cameranegatief en levert een opvallend scherpe beeldkwaliteit.

Satire op macht resoneert 55 jaar later

Peter Jackson zat onder het festivalpubliek. Frémaux vertelde de zaal dat tal van vooraanstaande filmmakers hem om kaartjes hadden gevraagd. Ondanks de reputatie van de film klonken er tijdens de vertoning weinig geschokte reacties. De beruchte scènes, waaronder de veelbesproken aanval op een Christusbeeld, roepen niet langer dezelfde schok op. In plaats daarvan reageerde het publiek met gelach op de scherpe satire over macht en staatsmachtmisbruik, thema's die vandaag de dag extra actueel aanvoelen.

Ken Russell's The Devils komt op 16 oktober in de bioscopen via Warner Bros. Clockwork. Cannes loopt tot en met 23 mei.